Ammoniomathesiusite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>5</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>(V<sup>5+</sup>O<sub>5</sub>)·4H<sub>2</sub>O

Ammoniomathesiusite to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, wyróżniający się intensywnie żółtą barwą i występowaniem w postaci nalotów i agregatów.

## Charakterystyka Ammoniomathesiusite jest uwodnionym siarczanem uranylu, wanadanu i amonu. Tworzy charakterystyczne, jasnożółte do żółtozielonych, cienkie naloty oraz agregaty złożone z bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Poszczególne kryształy są zazwyczaj mikroskopijnej wielkości, rzadko przekraczając 0.2 mm długości, i często układają się w formy przypominające rozety lub wachlarze. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy są zbyt małe, aby jednoznacznie określić ich twardość, gęstość czy inne właściwości makroskopowe. Połysk opisywany jest jako szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem przezroczystym. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od jasnożółtego do żółtozielonego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Ammoniomathesiusite został opisany po raz pierwszy w 2016 roku przez Travisa A. Oldsa, Jakuba Plášila, Anthony’ego R. Kampfa, Jiříego Čejkę i Joe Marty’ego. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego (grupa amonowa, NH₄) oraz do podobieństwa strukturalnego i chemicznego do minerału mathesiusitu. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem 2015-119. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia uranu Blue Lizard w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, ammoniomathesiusite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Połysk
Szklisty do perłowego
Rysa
Jasnożółta
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy rozpoznawcze to jasnożółta barwa, występowanie w formie drobnoziarnistych nalotów i mikroskopijnych, listewkowych kryształów w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. Charakterystyczna jest również jego geneza, związana z wietrzeniem uraninitu. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia. ## Odróżnianie od podobnych Ammoniomathesiusite można pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranylu o żółtej barwie, takimi jak mathesiusite, zippeit, johannit czy uranofan. Mathesiusite zawiera potas zamiast grupy amonowej, co jest niemożliwe do odróżnienia wizualnie. Różnice między tymi minerałami są subtelne i najczęściej dotyczą formy mikrokryształów oraz paragenezy, jednak pewne rozróżnienie możliwe jest tylko za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, listewkowe lub igiełkowe kryształy, wydłużone wzdłuż osi [010] i spłaszczone zgodnie z {001}. Kryształy te grupują się w kuliste lub półkuliste agregaty, rozety oraz cienkie powłoki i naloty na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Ammoniomathesiusite jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania roztworów bogatych w siarczany i amoniak na uraninit. Amoniak w tym procesie pochodzi prawdopodobnie z rozkładu materii organicznej (np. węgla) obecnej w skale macierzystej (piaskowcu). ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak gips, ammoniozippeit, natrozippeit, johannit, uranofan, a także z uraninitem (jako minerał pierwotny) i pirytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania tego minerału na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Blue Lizard, Red Canyon, hrabstwo San Juan, Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest intensywność i czystość żółtej barwy nalotów oraz bogactwo pokrycia na matrycy skalnej. Wyżej cenione są okazy, na których widoczne są (pod powiększeniem) dobrze uformowane, choć mikroskopijne, agregaty krystaliczne. Kontrast z ciemną skałą macierzystą również podnosi atrakcyjność wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca na świecie: kopalni Blue Lizard w stanie Utah, USA. Czyni to minerał niezwykle pożądanym przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i uranowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów nie należy czyścić na mokro. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy zachować szczególną ostrożność ze względu na kruchość i delikatność nalotów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić minerał. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w wilgotnym środowisku. Jest wrażliwy na ciepło. Ze względu na zawartość uranu, należy ograniczać ekspozycję i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku typu "perky box", aby chronić je przed wilgocią, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać z dala od minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej