Ammonioalunite

Wzór chemiczny: N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>Al<sub>3</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Rzadki siarczan glinu i amonu z grupy alunitu, tworzący najczęściej białe, ziemiste skupienia w obszarach aktywności wulkanicznej.

## Charakterystyka Amonioalunit to uwodniony siarczan glinu i amonu, będący członkiem nadgrupy alunitu. Jest amonowym odpowiednikiem alunitu, w którym jon amonowy (NH₄)⁺ zastępuje potas. Rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy, które mają postać niewielkich romboedrów lub tabliczek. Zazwyczaj występuje w formie zbitych, drobnoziarnistych, włóknistych lub ziemistych skupień o białej lub szarawej barwie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5-3. Charakteryzuje się połyskiem szklistym na ścianach kryształów, który w przypadku skupień ziemistych przechodzi w matowy lub ziemisty. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 2.81 g/cm³. ## Barwy i odmiany Amonioalunit jest zazwyczaj biały, szarobiały lub bezbarwny. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu żółtawe lub brązowawe odcienie. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1927 roku przez L.J. Spencera. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności jonu amonowego - oraz do strukturalnego podobieństwa do alunitu. Jako miejsce typowe (type locality) uznaje się obszar geotermalny The Geysers w hrabstwie Sonoma w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, amonioalunit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Szklisty do ziemistego
Rysa
Biała
Gęstość
2.81
Łupliwość
Doskonała według {0001}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja amonioalunitu na podstawie cech wizualnych jest trudna. Kluczowe jest jego środowisko występowania (fumarole, płonące hałdy węgla). Rozpoznaje się go po białej barwie, niskiej twardości i często ziemistej formie. Pewne oznaczenie wymaga zaawansowanych metod badawczych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna w celu potwierdzenia obecności jonu amonowego. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi białymi minerałami siarczanowymi lub ilastymi. Najbardziej podobny jest alunit, od którego odróżnienie w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe - wymaga to analizy chemicznej (wykrycia potasu w alunicie lub amoniaku w amonioalunicie). Od gipsu odróżnia go nieco wyższa twardość. Kaolinit i inne minerały ilaste mają odmienną genezę i często inną strukturę skupień. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie i mikroskopijne, o pokroju romboedrycznym lub tabliczkowym. Najczęściej tworzy skupienia zbite, ziemiste, porowate lub naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Ammonioalunit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności fumaroli i solfatar, gdzie kwaśne, bogate w siarkę i amoniak gazy wulkaniczne reagują z bogatymi w glin skałami otoczenia. Spotykany jest również w strefach utleniania złóż siarczkowych oraz w płonących hałdach węgla kamiennego, gdzie amoniak powstaje z rozkładu materii organicznej. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami siarczanowymi i produktami ekshalacji wulkanicznych, takimi jak siarka rodzima, alunogen, tschermigit, mascagnit, gips oraz minerały ilaste. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. The Geysers w Kalifornii (USA), gdzie został odkryty. Występuje także w rejonie wulkanu Wezuwiusz i na polach Flegrejskich (Włochy), w kopalni Alcaparrosa (Chile), na płonących hałdach w Pensylwanii (USA), w Pecs (Węgry) oraz w Čadca (Słowacja).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał rzadki, amonioalunit jest ceniony głównie przez kolekcjonerów systematycznych i specjalistów. Najwyżej oceniane są okazy z dobrze zdefiniowanego stanowiska, zwłaszcza z lokalizacji typowej. Chociaż dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i bardzo pożądane, w praktyce kolekcjonerskiej ceni się bogate, czyste skupienia o charakterystycznej formie dla danej lokalizacji, często w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi. ## Popularne stanowiska Okazy z The Geysers w Kaliforni są klasykami i mają wartość historyczną. Poszukiwane są również próbki z płonących hałd węgla w Pensylwanii oraz z europejskich lokalizacji, takich jak okolice Neapolu we Włoszech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy amonioalunitu, zwłaszcza te o strukturze ziemistej, są delikatne i potencjalnie rozpuszczalne. Należy czyścić je wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub rozpuścić minerał. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, w tym kwasów. Minerał jest miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, w zamkniętych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed wilgocią i kurzem. Należy oddzielić go od innych minerałów, aby uniknąć uszkodzeń mechanicznych.

Źródła

Czytaj więcej