Alwilkinsite-(Y)

Wzór chemiczny: Y(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>3</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>O(OH)<sub>3</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>7</sub>·7H<sub>2</sub>O

Bardzo rzadki, wtórny minerał uranu i itru, tworzący żółte, igiełkowe kryształy w promienistych skupieniach.

## Charakterystyka Alwilkinsyt-(Y) to bardzo rzadki, uwodniony siarczan uranylu i itru. Występuje w postaci nalotów i skorup złożonych z drobnych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów. Kryształy te często tworzą atrakcyjne wizualnie, promieniste lub wachlarzowate agregaty. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jest to minerał ceniony głównie w formie mikromontaży. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się połyskiem szklistym, przechodzącym w jedwabisty na skupieniach włóknistych. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi około 3,69 g/cm³. Twardość nie została dokładnie określona, ale podobnie jak w przypadku innych wtórnych siarczanów uranylu, jest niska i szacowana na około 2 w skali Mohsa, co czyni go minerałem bardzo kruchym i delikatnym. ## Barwy i odmiany Alwilkinsyt-(Y) przyjmuje barwę od żółtej do zielonkawożółtej. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 2021 roku przez Anthony'ego R. Kampfa i współpracowników. Jego nazwa honoruje dr. Alfreda "Ala" Wilkinsa (ur. 1946), amerykańskiego kolekcjonera specjalizującego się w minerałach uranowych. Przyrostek "-(Y)" wskazuje na dominację itru (Yttrium) w składzie chemicznym. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Blue Lizard w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, alwilkinsyt-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla specjalistów zbierających minerały uranowe i mikromontaże.

Właściwości

Połysk
Vitreous to Silky
Rysa
Light yellow
Gęstość
3.69
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi alwilkinsytu-(Y) są jego żółta barwa, igiełkowa forma kryształów tworzących promieniste skupienia oraz specyficzne środowisko występowania. Minerał wykazuje silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo- jak i krótkofalowym). Kluczową cechą diagnostyczną jest jego radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Alwilkinsyt-(Y) jest wizualnie bardzo podobny do wielu innych wtórnych minerałów uranu o żółtej barwie, takich jak zippeit, natrozippeit czy johannit. Pewne odróżnienie od nich jest zazwyczaj niemożliwe bez zaawansowanych badań laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) czy analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Tworzy kryształy o pokroju igiełkowym lub wydłużonych pryzmatów, które łączą się w promieniste, gwiaździste lub wachlarzowate agregaty, a także tworzą skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Alwilkinsyt-(Y) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranowych. Jest to typowy minerał post-kopalniany, krystalizujący na ścianach wyrobisk górniczych w suchym, pustynnym klimacie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych wtórnych siarczanów uranylu, przede wszystkim gipsu i natrozippeitu. Współwystępuje także z innymi, rzadkimi i często jeszcze niezidentyfikowanymi fazami mineralnymi. ## Lokalizacje Najważniejszym i zarazem typowym miejscem występowania alwilkinsytu-(Y) jest kopalnia Blue Lizard, położona w Red Canyon, w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. Jest to obecnie jedyna potwierdzona lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te, które prezentują dobrze wykształcone, ostre i długie igiełki tworzące estetyczne, promieniste agregaty na niewielkiej matrycy skalnej. Intensywność żółtej barwy, brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz bogactwo nalotu znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. Ze względu na naturę minerału, większość okazów to mikromontaże. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest obecnie miejsce typowe - kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Okazy z tej lokalizacji są wysoko cenione przez specjalistów ze względu na rzadkość minerału i jego niedawne odkrycie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub ostrożnie zdmuchując kurz sprężonym powietrzem. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą lub innymi płynami, ponieważ minerał jest w nich rozpuszczalny. ## Czego unikać Minerał jest bardzo wrażliwy na wilgoć i wodę. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury i ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, które mogą prowadzić do dehydratacji i zniszczenia okazu. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i należy ograniczać bezpośredni kontakt oraz czas ekspozycji. Pył jest szkodliwy przy wdychaniu. ## Przechowywanie Okazy alwilkinsytu-(Y) powinny być przechowywane w suchych warunkach, w szczelnie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box"), które chronią je przed wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na radioaktywność, kolekcję należy przechowywać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Każdy pojemnik musi być wyraźnie oznaczony jako zawierający minerał radioaktywny.

Źródła

Czytaj więcej