Aluminokatophorite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>CaFe<sup>2+</sup><sub>4</sub>Al(Si<sub>7</sub>Al)O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Aluminokatoforyt to rzadki, ciemno окрашенный minerał z grupy amfiboli, spotykany głównie w skałach metamorficznych wysokich ciśnień.

## Charakterystyka Aluminokatoforyt jest złożonym krzemianem sodu, wapnia, żelaza i glinu, należącym do supergrupy amfiboli. Minerał ten tworzy kryształy o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym, jednak najczęściej występuje w formie wtopionych w skałę ziaren lub skupień włóknistych i słupkowych. Ze względu na swój skład chemiczny, jego precyzyjna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska. Gołym okiem jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia od innych ciemnych amfiboli. ## Właściwości fizyczne Twardość aluminokatoforytu w skali Mohsa wynosi około 6. Charakteryzuje się szklistym połyskiem, a na płaszczyznach łupliwości może być on lekko perłowy. Jest minerałem kruchym, przeświecającym w cienkich odłamkach, a w grubszych fragmentach lub w masie jest nieprzezroczysty. Jego gęstość waha się w przedziale 3,3-3,4 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera barwy od ciemnozielonej, przez brązowoczarną, aż do czarnej. Zmienność barwy jest związana z niewielkimi wahaniami w zawartości żelaza i innych pierwiastków. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "aluminokatoforyt" została formalnie zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w ramach reklasyfikacji amfiboli. Pierwszy człon nazwy, "alumino-", wskazuje na dominującą rolę glinu w określonej pozycji w strukturze krystalicznej, odróżniając go od innych minerałów z grupy katoforytu. Nazwa "katoforyt" pochodzi od greckiego słowa *katáphero* (καταφέρω) oznaczającego "znosić w dół", co może nawiązywać do jego występowania w skałach wulkanicznych. ## Zastosowania Aluminokatoforyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ani komercyjnego. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnika warunków metamorfizmu, oraz kolekcjonerskie, dla zbieraczy specjalizujących się w rzadkich minerałach i minerałach skałotwórczych.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
Greenish grey
Gęstość
3.3-3.4
Łupliwość
Perfect on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja aluminokatoforytu w warunkach terenowych lub na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Wygląda identycznie jak wiele pospolitych amfiboli. Cechą charakterystyczną dla amfiboli jest doskonała łupliwość w dwóch kierunkach, przecinająca się pod kątami około 56° i 124°, co można zaobserwować na niektórych okazach pod powiększeniem. Pewne rozpoznanie wymaga analizy chemicznej (np. EDS, WDS) i strukturalnej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Aluminokatoforyt można pomylić z licznymi minerałami z grupy amfiboli, takimi jak hornblenda, arfvedsonit, barkevikit, a zwłaszcza z innymi minerałami z podgrupy katoforytu (np. magnezjokatoforytem). Różnice między nimi mają charakter wyłącznie chemiczny i nie da się ich stwierdzić na podstawie obserwacji makroskopowych. ## Formy kryształów Krystalizuje w formie wydłużonych, słupkowych lub igiełkowych kryształów. Często tworzy agregaty promieniste, włókniste lub ziarniste. Dobrze wykształcone, izolowane kryształy są rzadkością i zwykle mają niewielkie rozmiary.

Środowisko występowania

## Geneza Aluminokatoforyt jest minerałem charakterystycznym dla skał, które uległy metamorfizmowi w warunkach wysokiego ciśnienia i zróżnicowanych temperatur. Powstaje głównie w łupkach glaukofanowych (facja błękitnych łupków) oraz w eklogitach. Może również występować w niektórych alkalicznych skałach magmowych, takich jak sjenity nefelinowe. ## Asocjacje mineralne W zależności od środowiska powstawania, współwystępuje z takimi minerałami jak: glaukofan, crossyt, epidot, lawsonit, granat (almandyn, pirop), omfacyt, jadeit, fengit, paragonit, aegiryn, nefelin i albit. ## Lokalizacje Do najważniejszych, potwierdzonych stanowisk tego minerału należą specyficzne stanowiska metamorficzne na świecie. Znajdowany jest między innymi na wyspie Syros w Grecji; w regionie Piemont we Włoszech; w Kalifornii (USA) oraz w kilku lokalizacjach w Japonii. Są to miejsca znane z występowania skał facji błękitnych łupków.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska aluminokatoforytu nie opiera się na jego estetyce, lecz na rzadkości i potwierdzonej tożsamości. Najbardziej cenione są okazy, dla których wykonano analizę chemiczną. Wartość okazu podnosi bogata mineralizacja w skale macierzystej oraz obecność dobrze wykształconych, choćby niewielkich, form krystalicznych. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wysokociśnieniowymi. ## Ceny rynkowe Rynek na ten minerał jest bardzo ograniczony i dotyczy głównie wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikrominerałów. Ceny są zazwyczaj niskie do umiarkowanych, a głównym czynnikiem jest koszt i dostępność analizy potwierdzającej skład chemiczny okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji dla skał wysokociśnieniowych, takich jak wyspa Syros w Grecji, gdzie minerał ten występuje w asocjacji z innymi rzadkimi amfibolami i piroksenami.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy aluminokatoforytu należy czyścić mechanicznie, używając miękkiej szczoteczki. Można stosować wodę destylowaną, unikając silnych detergentów. Czyszczenie w myjkach ultradźwiękowych jest ryzykowne i może prowadzić do uszkodzenia okazów zawierających wewnętrzne spękania. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, zwłaszcza kwasu fluorowodorowego, który trawi krzemiany. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury, które mogą powodować pękanie kryształów. ## Przechowywanie Aluminokatoforyt jest minerałem stabilnym. Nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Zaleca się trzymanie go w osobnych, zamykanych pudełkach z etykietą, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi oraz aby uniknąć pomyłki z innymi, podobnymi minerałami.

Źródła

Czytaj więcej