Alumino-magnesiohornblende

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>(Mg<sub>4</sub>Al)(Si<sub>7</sub>Al)O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Szeroko rozpowszechniony, skałotwórczy minerał z grupy amfiboli, cechujący się ciemnozieloną lub czarną barwą i pryzmatycznymi kryształami.

## Charakterystyka Alumino-magnesiohornblenda to krzemian z supergrupy amfiboli, należący do szeregu hornblendy. Jest to nazwa precyzująca skład chemiczny w obrębie tej złożonej grupy minerałów. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, często o przekroju sześciobocznym lub rombowym. Zazwyczaj występuje w formie wrośniętych w skałę ziaren lub w postaci skupień ziarnistych, włóknistych i promienistych. Rzadko spotyka się dobrze wykształcone, izolowane kryształy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Jego połysk jest najczęściej szklisty, choć na niektórych powierzchniach może być matowy. Jest minerałem przeświecającym, a w grubszych fragmentach staje się niemal nieprzezroczysty. Gęstość waha się od 3,1 do 3,3 g/cm³. ## Barwy i odmiany Alumino-magnesiohornblenda przybiera barwy od ciemnozielonej, przez brunatnozieloną, aż po czarną. Nazwa nie odnosi się do odmiany barwnej, lecz do specyficznego składu chemicznego z dominacją glinu i magnezu, zdefiniowanego przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Historia i nazwa Nazwa minerału odzwierciedla jego skład chemiczny - wskazuje na obecność glinu (alumino) i magnezu (magnesio) oraz przynależność do grupy hornblendy. Nazwa "hornblenda" pochodzi od niemieckich słów *Horn* (róg) i *blenden* (łudzić, zwodzić), co nawiązywało do jej wyglądu i występowania w złożach rud, w których sama nie była kruszcem. Formalne wydzielenie alumino-magnesiohornblendy jest wynikiem rewizji nomenklatury amfiboli z 2012 roku. ## Zastosowania Jako pospolity minerał skałotwórczy, alumino-magnesiohornblenda ma znaczenie głównie w petrologii i geologii do określania warunków powstawania skał. Nie posiada bezpośrednich zastosowań przemysłowych. Ma status minerału interesującego dla kolekcjonerów systematycznych i badaczy skał.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Szklisty do matowego
Rysa
Szarawo-biała, jasnozielona
Gęstość
3.1-3.3
Łupliwość
Doskonała w {110}
Przełam
Nierówny, drzazgowy
Przezroczystość
Prześwitujący do niemal nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną jest doskonała łupliwość w dwóch kierunkach, przecinająca się pod kątami około 56° i 124°. Widoczne jest to na przekrojach poprzecznych kryształów jako charakterystyczny rombowy zarys. Inne cechy to ciemna barwa, pryzmatyczny wygląd i szklisty połysk. ## Odróżnianie od podobnych Alumino-magnesiohornblendę najczęściej myli się z piroksenami (np. augitem), które mają bardzo podobny wygląd i twardość. Kluczowe dla odróżnienia są kąty łupliwości - u piroksenów wynoszą one około 90°. Można ją także pomylić z turmalinem, który jednak nie wykazuje łupliwości, a jego kryształy często mają na przekroju zaokrąglony trójkątny zarys. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej słupkowe lub pryzmatyczne, wydłużone. Występuje również w skupieniach ziarnistych, włóknistych, spilśnionych (nefryt) lub promienistych. Kryształy wrosłe w skałę często mają nieregularny kształt.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to bardzo rozpowszechniony minerał skałotwórczy. Powstaje w szerokim zakresie temperatur i ciśnień. Krystalizuje z magm o pośrednim składzie i dużej zawartości wody, tworząc skały takie jak dioryty, andezyty i granodioryty. Jest także kluczowym składnikiem skał metamorficznych, np. amfibolitów, powstałych w wyniku regionalnego metamorfizmu skał magmowych i osadowych. ## Asocjacje mineralne W skałach magmowych współwystępuje głównie z plagioklazami i biotytem. W skałach metamorficznych towarzyszą mu najczęściej plagioklazy, epidot, granaty i chloryt. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy występuje powszechnie na całym świecie. Nie ma jednak słynnych lokalizacji typowo kolekcjonerskich, z których pozyskiwano by okazy pod tą specyficzną nazwą. Okazy sprzedawane jako "hornblenda" pochodzą z wielu miejsc, m.in. z Ontario (Kanada), Norwegii, Czech czy Włoch.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy z dużymi, dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o ostrych krawędziach. Wysoko cenione są również kryształy wrośnięte w jasną skałę macierzystą (np. marmur lub jasny skaleń), co tworzy atrakcyjny kontrast. Większość okazów na rynku jest sprzedawana pod ogólną nazwą "hornblenda". ## Popularne stanowiska Okazy hornblendy o znaczeniu kolekcjonerskim pochodzą z wielu stanowisk na świecie. Do klasycznych należą m.in. okolice Bancroft w Ontario (Kanada), gdzie znajdowano duże, czarne kryształy, a także Kragerø w Norwegii. Należy jednak pamiętać, że rzadko kiedy są one analizowane pod kątem dokładnego składu chemicznego odpowiadającego alumino-magnesiohornblendzie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy można czyścić miękką szczoteczką pod bieżącą letnią wodą. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić okaz wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go trawić. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury. Mimo stosunkowo dużej twardości jest kruchy ze względu na doskonałą łupliwość, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami. ## Przechowywanie Przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne. Standardowe warunki pokojowe są w pełni wystarczające.

Źródła

Czytaj więcej