Alumino-ferrohornblende

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>(Fe<sup>2+</sup><sub>4</sub>Al)(Si<sub>7</sub>Al)O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Alumino-ferrohornblenda to pospolity, skałotwórczy minerał z grupy amfiboli, charakteryzujący się ciemną barwą i wydłużonymi, pryzmatycznymi kryształami.

## Charakterystyka Alumino-ferrohornblenda jest krzemianem należącym do grupy amfiboli, stanowiąc ważny minerał skałotwórczy. Jest to konkretny członek szeregu hornblendy, zdefiniowany przez wysoką zawartość glinu i żelaza. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub słupkowe kryształy, często o charakterystycznym, sześciobocznym przekroju przypominającym romb. Występuje również w postaci skupień ziarnistych, włóknistych lub zbitych mas. Jej barwa jest zazwyczaj ciemnozielona, brązowozielona, a najczęściej czarna. Połysk jest typowo szklisty, choć na zwietrzałych powierzchniach może być matowy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w przedziale 5-6 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego gęstość wynosi około 3,2-3,3 g/cm³, będąc typową dla krzemianów bogatych w żelazo. Jest minerałem kruchym, a na cienkich krawędziach lub w małych odłamkach bywa przeświecająca, choć zazwyczaj jest nieprzezroczysta. ## Barwy i odmiany Alumino-ferrohornblenda przyjmuje barwy od ciemnozielonej, przez brązowozieloną, aż po całkowicie czarną. Nazwa "hornblenda" jest w istocie terminem obejmującym całą serię minerałów o złożonym składzie chemicznym, a alumino-ferrohornblenda jest jej specyficznym, formalnie zdefiniowanym ogniwem. Nie posiada ona odrębnych odmian handlowych czy barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału ma charakter opisowy i pochodzi bezpośrednio od jego składu chemicznego: "alumino" wskazuje na obecność glinu, "ferro" na dominację żelaza, a "hornblenda" określa przynależność do tej znanej podgrupy amfiboli. Sama nazwa hornblenda ma historyczne korzenie w języku niemieckim, gdzie słowa *Horn* (róg) i *blenden* (łudzić, zwodzić) opisywały minerał, który z wyglądu przypominał kruszce metali, lecz nie dawał się przetopić. ## Zastosowania Jako minerał pospolity, alumino-ferrohornblenda nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Ma jednak znaczenie naukowe jako wskaźnik warunków powstawania skał magmowych i metamorficznych. Skały bogate w hornblendę, takie jak amfibolity, bywają wykorzystywane lokalnie jako kamień budowlany lub dekoracyjny.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Vitreous
Rysa
Gray to greenish-gray
Gęstość
3.2-3.3
Łupliwość
Good on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi rozpoznać alumino-ferrohornblendę są jej ciemna (zwykle czarna) barwa, szklisty połysk oraz wydłużony, pryzmatyczny pokrój kryształów. Najważniejszą cechą diagnostyczną, widoczną często gołym okiem lub pod lupą, jest łupliwość w dwóch kierunkach, które przecinają się pod kątami około 56° i 124°. Daje to charakterystyczny, rombowy przekrój kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Alumino-ferrohornblendę można łatwo pomylić z minerałami z grupy piroksenów (np. augitem). Główna różnica tkwi w kącie łupliwości: pirokseny mają łupliwość w dwóch kierunkach pod kątem zbliżonym do 90°, co nadaje im bardziej "kwadratowy" przekrój. Od czarnego turmalinu (szorlu) odróżnia ją obecność łupliwości (turmalin jej nie posiada) oraz inny przekrój poprzeczny kryształu (u turmalinu zaokrąglony trójkąt). Z kolei biotyt, choć również ciemny, ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, rozpadając się na cienkie, elastyczne blaszki. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy długie, sześcioboczne kryształy pryzmatyczne i słupkowe. Występuje także w formie skupień ziarnistych, włóknistych (azbest amfibolowy) oraz zbitych, bezpostaciowych mas skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to bardzo rozpowszechniony minerał skałotwórczy. Powstaje w szerokim zakresie warunków temperaturowych i ciśnieniowych. Krystalizuje z magmy jako jeden z głównych składników pośrednich skał magmowych głębinowych (takich jak dioryt, granodioryt, sjenit) i wylewnych (andezyt). Jest również kluczowym minerałem skał metamorficznych, zwłaszcza amfibolitów, które tworzą się podczas regionalnego metamorfizmu średniego i wysokiego stopnia ze skał magmowych o składzie bazaltowym lub z zanieczyszczonych skał węglanowych. ## Asocjacje mineralne Alumino-ferrohornblenda często współwystępuje z plagioklazami, biotytem, kwarcem, granatami, epidotem, a także z piroksenami (głównie augitem). ## Lokalizacje Jako minerał pospolity, występuje na całym świecie w odpowiednich typach skał. Dobrze wykształcone, duże kryształy, cenione przez kolekcjonerów, pochodzą z klasycznych lokalizacji dla hornblendy, takich jak Bancroft w Ontario (Kanada), Kragerø i Arendal (Norwegia), Pargas (Finlandia), a także z licznych stanowisk w Alpach.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami o znacznych rozmiarach. Wysoko cenione są pojedyncze, zakończone kryształy lub ich grupy (druzy) osadzone na kontrastującym podłożu, na przykład na białym feldspatrze lub kalcycie. Czystość powierzchni i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Do stanowisk, z których pochodzą najbardziej znane okazy kolekcjonerskie hornblendy, należą przede wszystkim okolice Bancroft w Kanadzie, gdzie znajdowano bardzo duże, czarne kryształy. Równie klasyczne są okazy z Norwegii (Kragerø, Arendal) i Finlandii (Pargas).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy alumino-ferrohornblendy są stosunkowo trwałe i można je bezpiecznie czyścić za pomocą letniej wody i miękkiej szczoteczki. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić okazy z wewnętrznymi spękaniami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić. Jest natomiast odporny na zmiany temperatury i działanie światła słonecznego, więc nie wymaga specjalnej ochrony przed blaknięciem. ## Przechowywanie Przechowywać w standardowych warunkach, chroniąc okazy przed uderzeniami i otarciami, które mogłyby uszkodzić krawędzie kryształów lub powierzchnie z połyskiem. Dobrze wykształcone kryształy warto eksponować w zamykanych gablotach lub pudełkach klaserowych.

Źródła

Czytaj więcej