Altisite

Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>K<sub>6</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>Al<sub>2</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>26</sub>Cl<sub>3</sub>

Altisyt to bardzo rzadki glinokrzemian sodu, potasu i tytanu, wyróżniający się skomplikowanym składem chemicznym i występowaniem w pegmatytach alkalicznych.

## Charakterystyka Altisyt jest złożonym glinokrzemianem o skomplikowanej budowie, należącym do grupy minerałów rzadkich. Zazwyczaj tworzy niewielkie, anhedralne (nieprawidłowo wykształcone) ziarna lub ziarniste skupienia. Dobrze uformowane kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają postać niewielkich tabliczek. Minerał jest bezbarwny, biały lub bladożółty, o szklistym połysku. Ze względu na swoje niewielkie rozmiary i niepozorny wygląd, jest trudny do zidentyfikowania bez specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Twardość altisytu w skali Mohsa wynosi 6, co plasuje go na równi z ortoklazem. Jest minerałem stosunkowo lekkim, o gęstości około 2.7 g/cm³. Wykazuje przezroczystość do przeświecania. Cechą charakterystyczną jest doskonała łupliwość w jednej płaszczyźnie. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w ograniczonej palecie barw, obejmującej odcienie od bezbarwnego, przez czystą biel, po bladożółty. Nie wyróżniono żadnych jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa altisytu, nadana w 1994 roku przez jego odkrywców (A.P. Khomyakov, G.N. Nechelyustov, R.K. Rastsvetaeva), jest akronimem pochodzącym od składu chemicznego minerału: **Al**uminium, **Ti**tan (tytan) i **Si**licium (krzem). Został odkryty i opisany na podstawie materiału pochodzącego z masywu Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Altisyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako przedstawiciela rzadkiej i specyficznej paragenezy minerałów alkalicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.7
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja altisytu w warunkach terenowych jest praktycznie niemożliwa. Kluczową wskazówką jest jego parageneza - występowanie w ultra-alkalicznych pegmatytach masywu Chibin w towarzystwie eegirynu, nefelinu, sodalitu czy villiaumitu. Bezbarwne lub białe, ziarniste skupienia o szklistym połysku w takiej skale mogą sugerować obecność altisytu. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Altisyt można pomylić z innymi białymi lub bezbarwnymi minerałami występującymi w tej samej paragenezie, takimi jak nefelin, sodalit czy skalenie (mikroklin). Od nefelinu odróżnia go obecność doskonałej łupliwości. Mikroklin posiada dwie płaszczyzny łupliwości, podczas gdy altisyt tylko jedną. Sodalit często wykazuje niebieskawy odcień i fluorescencję w świetle UV, czego nie obserwuje się u altisytu. ## Formy kryształów Altisyt najczęściej występuje w formie anhedralnych ziaren i agregatów ziarnistych. Bardzo rzadko tworzy niewielkie, słabo wykształcone kryształy tabliczkowe.

Środowisko występowania

## Geneza Altisyt jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji silnie zróżnicowanych, niedosyconych krzemionką magm alkalicznych. Powstaje w obrębie pegmatytów nefelinowo-syenitowych, w warunkach ekstremalnego wzbogacenia w pierwiastki alkaliczne (sód, potas) i lotne (chlor). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłym towarzystwie innych rzadkich minerałów alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą eegiryn, lomonosowit, mikroklin, nefelin, sodalit, rasvumit oraz rozpuszczalny w wodzie villiaumit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i zarazem typowym miejscem występowania altisytu na świecie jest masyw Chibin (w szczególności góra Koashva) na Półwyspie Kolskim w obwodzie murmańskim w Rosji. Wszystkie znane okazy tego minerału pochodzą z tamtejszych pegmatytów.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny lub występujący w niewielkich skupieniach, głównym kryterium wartości kolekcjonerskiej altisytu jest bogactwo okazu - czyli ilość i koncentracja minerału na matrycy skalnej. Dodatkową wartość stanowią ewentualne, nawet słabo wykształcone, formy krystaliczne. Wysoko cenione są również okazy z dobrze zidentyfikowanymi, rzadkimi minerałami towarzyszącymi, tworzące estetyczne paragenezy. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów jedynym źródłem pozyskania altisytu jest jego lokalizacja typowa - alkaliczne pegmatyty masywu Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zalecane jest czyszczenie wyłącznie na sucho, przy użyciu miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i innymi płynami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, zwłaszcza ciepłej, oraz wszelkich środków chemicznych, kwasów i detergentów. Minerały współwystępujące z altisytem, takie jak villiaumit, są rozpuszczalne w wodzie, co może prowadzić do zniszczenia okazu. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. Minerał powinien być chroniony przed wilgocią. ## Przechowywanie Okazy altisytu najlepiej przechowywać w suchym miejscu, w zamkniętym, szczelnym pojemniku (np. typu "membrane box"), aby chronić je przed wilgocią i zanieczyszczeniami. Izolacja jest szczególnie ważna w przypadku okazów zawierających higroskopijne lub reaktywne minerały towarzyszące.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej