Althausite

Wzór chemiczny: Mg<sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH,O)(F,&#9744;)

Althauryt to rzadki minerał fosforanowy magnezu, występujący w skałach serpentynitowych, ceniony przez kolekcjonerów ze względu na swoje unikatowe pochodzenie.

## Charakterystyka Althausyt jest rzadkim fosforanem magnezu, tworzącym najczęściej bezzasadnicze lub podzasadnicze ziarna o wielkości do kilku centymetrów. Rzadziej spotykany jest w formie niewielkich, pryzmatycznych kryształów. Zazwyczaj występuje w postaci wtopionych w skałę skupień, a jego wygląd jest niepozorny, co sprawia, że łatwo go przeoczyć. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi 4, a jego gęstość to około 3.13 g/cm³. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, na niektórych powierzchniach przechodzącym w tłusty. Jest minerałem kruchym, przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Althausyt przyjmuje barwy w odcieniach szarości - od szarobiałej, przez jasnoszarą, po bladobrązowoszary lub bladoniebieskoszary. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1975 roku przez Gunnara Raade i Magne Tysselanda. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Egona Althausa (1933-2022), niemieckiego mineraloga i petrologa z Uniwersytetu w Karlsruhe, w uznaniu jego wkładu w badania minerałów i skał metamorficznych. Miejscem typowym jest kamieniołom Tingelstadtjern, Modum, w Norwegii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, althausyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous to greasy
Rysa
White
Gęstość
3.13
Łupliwość
Good on {010} and {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja althausytu w warunkach polowych jest trudna ze względu na jego niecharakterystyczny wygląd. Kluczową wskazówką jest jego specyficzne środowisko występowania - serpentynity bogate w magnezyt. W kolekcji można go rozpoznać po szarej barwie, szklisto-tłustym połysku i stosunkowo niskiej twardości. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna. ## Odróżnianie od podobnych Althausyt może być mylony z innymi szarymi minerałami występującymi w podobnym środowisku, takimi jak apatyt, wagneryt czy niektóre skalenie. Od apatytu odróżnia go niższa twardość. Wagneryt, z którym jest blisko spokrewniony, ma bardzo podobne właściwości i często jedynym sposobem na ich rozróżnienie są badania laboratoryjne. W odróżnieniu od skaleni, althausyt ma większą gęstość. ## Formy kryształów Kryształy althausytu są rzadkie, krótkie i pryzmatyczne. Zazwyczaj tworzy on ziarniste, masywne skupienia wrośnięte w skałę macierzystą. Ziarna te mogą osiągać rozmiary do 15 cm.

Środowisko występowania

## Geneza Althausyt jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w soczewkach flogopitowo-magnezytowo-serpentynowych, które znajdują się w obrębie zserpentynizowanych dunitów. Jego uformowanie jest wynikiem procesów metamorficznych oddziałujących na skały ultrazasadowe w obecności fluidów bogatych w fosfor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla jego środowiska powstawania. Do najczęstszych asocjacji należą magnezyt, flogopit, serpentyn, apatyt, enstatyt, talk, wagneryt, ksenotym-(Y) oraz holtedahlit. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania althausytu jest jego lokalizacja typowa w Modum w Norwegii, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Potwierdzono również jego obecność w kilku innych miejscach na świecie, między innymi w złożu rud cyny w Ehrenfriedersdorf w Saksonii (Niemcy). Wszystkie jego wystąpienia są jednak bardzo ograniczone i rzadkie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska althausytu jest determinowana przede wszystkim przez jego rzadkość. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, pryzmatycznymi kryształami. Wysoko cenione są również bogate skupienia ziarniste, wyraźnie widoczne w skale macierzystej (matriksie). Dodatkowym atutem jest współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji, takimi jak holtedahlit. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z miejsca typowego - kamieniołomu Tingelstadtjern w Modum w Norwegii. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za klasyczny dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy althausytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć go wodą destylowaną, a następnie dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruchy minerał. ## Czego unikać Althausyt, jako fosforan, jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał powinien być również chroniony przed wysoką temperaturą i gwałtownymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, wyłożonych miękkim materiałem, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Etykieta z nazwą i lokalizacją jest niezbędna z uwagi na niepozorny wygląd minerału.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej