Alstonite

Wzór chemiczny: BaCa(CO<sub>₃</sub>)<sub>₂</sub>

Rzadki węglan baru i wapnia, tworzący charakterystyczne, złożone kryształy o kształcie podwójnej piramidy.

## Charakterystyka Alstonit jest rzadkim minerałem z grupy węglanów, będącym podwójnym węglanem baru i wapnia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą są strome, pseudo-heksagonalne, dipiramidalne kryształy, które w rzeczywistości stanowią złożone zrosty kryształów rombowych. Kryształy te są często prążkowane poprzecznie do osi pionowej. Występuje również w postaci promienistych lub włóknistych agregatów, a także w formie mas zbitych. ## Właściwości fizyczne Alstonit jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 4-4.5. Jest minerałem kruchym, o nierównym lub muszlowym przełamie. Wykazuje słabą łupliwość. Gęstość jest dość wysoka jak na węglan i wynosi około 3.7 g/cm³, co jest wynikiem obecności ciężkiego pierwiastka, baru. ## Barwy i odmiany Najczęściej jest bezbarwny lub biały, ale może przybierać odcienie szare, kremowe lub bladoróżowe, zwykle z powodu drobnych inkluzji. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1841 roku. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - kopalni ołowiu Fallowfield w pobliżu Alston w Kumbrii w Anglii. Został opisany przez niemieckiego mineraloga Augusta Breithaupta. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, alstonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim, szczególnie dobrze wykształcone kryształy z klasycznej lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-4.5
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.69-3.71
Łupliwość: Poor on {010}
Przełam: Uneven to conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną alstonitu są jego charakterystyczne, strome, pseudo-heksagonalne kryształy dipiramidalne. Reakcja z rozcieńczonym kwasem solnym (pieni się) potwierdza, że jest to węglan. Stosunkowo wysoka gęstość jest również pomocna w identyfikacji. Czasami wykazuje fluorescencję w świetle UV. ## Odróżnianie od podobnych Alstonit bywa mylony z witerytem (BaCO₃) i barytokalcytem (BaCa(CO₃)₂), który jest jego jednoskośnym polimorfem. Witeryt ma podobny skład, ale krystalizuje w układzie rombowym i tworzy inne formy kryształów, często soczewkowate lub pryzmatyczne. Barytokalcyt tworzy kryształy o innym pokroju, często pryzmatyczne lub tabliczkowe. Ostateczne rozróżnienie tych trzech minerałów często wymaga analizy rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Typowo tworzy strome, pseudo-heksagonalne kryształy dipiramidalne, które są wynikiem złożonego bliźniakowania kryształów trójskośnych. Występuje także w postaci agregatów promienistych, włóknistych, sferulitycznych oraz mas zbitych.

Środowisko występowania

## Geneza Alstonit jest minerałem niskotemperaturowym, powstającym w końcowych stadiach procesów hydrotermalnych. Tworzy się w żyłach kruszcowych, zwykle ołowiu i cynku, przecinających skały węglanowe, takie jak wapienie i dolomity. Może również krystalizować w pustkach i szczelinach w tych skałach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami żył hydrotermalnych, takimi jak kalcyt, baryt, witeryt, galena, sfaleryt, ankeryt i syderyt. W klasycznej lokalizacji w Anglii towarzyszył mu również barytokalcyt. ## Lokalizacje Najważniejsza i historyczna lokalizacja, z której pochodzą najlepsze na świecie okazy, to kopalnia Fallowfield (znana też jako Brownley Hill Mine) koło Alston w Kumbrii, Anglia. Minerał ten znaleziono również w kilku innych miejscach w Anglii (np. Durham, Northumberland). Poza Wielką Brytanią, jego wystąpienia odnotowano w Rosji (Syberia), a także w Stanach Zjednoczonych (Illinois, Kolorado).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są ostre, dobrze wykształcone i nieuszkodzone kryształy o charakterystycznym, pseudo-heksagonalnym kształcie. Szczególnie cenne są okazy z historycznej lokalizacji typowej - kopalni Fallowfield w Anglii. Wielkość kryształów, ich przezroczystość oraz estetyczne umiejscowienie na matrycy skalnej znacząco podnoszą wartość okazu. Grupy kryształów są cenniejsze niż pojedyncze. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane okazy pochodzą z kopalni Fallowfield w Kumbrii w Anglii. Okazy z tej zamkniętej już kopalni są uważane za klasyki i osiągają wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim. Inne lokalizacje dostarczają okazów o znacznie mniejszej wartości i jakości.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy alstonitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Okaz należy dokładnie wysuszyć po czyszczeniu. ## Czego unikać Alstonit, jak wszystkie węglany, jest wrażliwy na działanie kwasów - nawet słabe kwasy, takie jak ocet, mogą go uszkodzić, powodując pienienie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia parowego. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkiem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne, ale zaleca się chronić go przed kurzem i nagłymi zmianami temperatury.