AlSO4(OH)

Wzór chemiczny: AlSO<sub>4</sub>(OH)

Rzadki, wtórny siarczan glinu, tworzący bezbarwne lub białe, włókniste naloty i skorupy w kwaśnym środowisku kopalnianym.

## Charakterystyka Jurbanit to uwodniony siarczan wodorotlenowy glinu, występujący najczęściej w postaci delikatnych, włóknistych skupień, jedwabistych powłok lub skorup. Rzadko tworzy widoczne gołym okiem, igiełkowe lub włoskowe kryształy. Jest minerałem bezbarwnym lub białym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki i kruchy. Ma połysk szklisty, a w przypadku skupień włóknistych - jedwabisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest niska i wynosi około 1.9 g/cm³. ## Barwy i odmiany Jurbanit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Został opisany po raz pierwszy w 1976 roku. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Josepha J. Urbana (1915-1997), amerykańskiego kolekcjonera minerałów, który zebrał pierwsze próbki tego minerału w kopalni San Manuel w Arizonie, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niestabilność i niewielkie rozmiary kryształów, jurbanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Połysk
Vitreous, Silky
Rysa
White
Gęstość
1.89-1.91
Łupliwość
Perfect on {100}
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy to jego środowisko występowania (naloty w kopalniach), włóknisty lub igiełkowy wygląd, biała barwa i jedwabisty połysk. Reakcja na wodę (rozpuszczalność) jest cechą diagnostyczną, ale niszczy okaz. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi siarczanami, takimi jak gips, epsomit, alunogen czy halotrichit. Gips jest znacznie bardziej rozpowszechniony i nie jest tak łatwo rozpuszczalny w zimnej wodzie. Dokładna identyfikacja najczęściej wymaga analizy chemicznej lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Tworzy igiełkowe lub włoskowe kryształy, często zebrane w promieniste lub splątane agregaty. Najczęściej spotykany w formie skorup i nalotów o budowie włóknistej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów wietrzenia w strefach utleniania złóż siarczkowych. Krystalizuje z kwaśnych wód kopalnianych, bogatych w glin i siarczany, w warunkach niskiej temperatury. ## Asocjacje mineralne Często występuje w towarzystwie innych wtórnych siarczanów, takich jak gips, epsomit, ałunit, alunogen, a także z tlenkami żelaza (goethyt). ## Lokalizacje Najważniejszym stanowiskiem na świecie jest kopalnia San Manuel w Arizonie (USA), gdzie został odkryty. Znajdowany jest również w innych kopalniach miedzi w Arizonie, w Chuquicamata w Chile oraz w niektórych kopalniach w Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejsza jest obfitość i jakość wykształcenia kryształów - im dłuższe i lepiej uformowane igiełki, tym cenniejszy okaz. Ważna jest również asocjacja z innymi minerałami oraz dokładna dokumentacja lokalizacji. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni San Manuel w Arizonie, USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie **Absolutnie nie wolno czyścić jurbanitu wodą ani żadnymi płynami**, ponieważ jest w niej rozpuszczalny. Zanieczyszczenia można usuwać wyłącznie mechanicznie, za pomocą miękkiego pędzelka lub ostrożnego przedmuchania sprężonym powietrzem z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wysoką wilgotnością powietrza, która może prowadzić do jego rozpuszczenia lub zmiany w inne minerały. Jest to minerał bardzo delikatny, wrażliwy na wstrząsy i dotyk. ## Przechowywanie Okazy jurbanitu należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pudełkach (typu "membrane box") lub pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym).

Źródła

Czytaj więcej