Aleksite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Bi<sup>3+</sup><sub>2</sub>Te<sup>2-</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>2</sub>

Aleksyt to bardzo rzadki minerał z grupy siarkotellurków, będący tellurkiem i siarczkiem ołowiu i bizmutu, tworzący blaszki o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Aleksyt jest minerałem należącym do grupy siarkotellurków. Występuje zazwyczaj w postaci niewielkich, cienkich płytek, blaszek lub łusek, tworzących skupienia ziarniste i blaszkowate. Rzadko obserwuje się go w formie niedoskonałych, tabliczkowych kryształów o zarysie heksagonalnym. Jego wygląd jest typowy dla wielu tellurków bizmutu - ma stalowoszary do cynowobiałego kolor i silny, metaliczny połysk. Czasami na jego powierzchni pojawia się matowy, żółtawy nalot. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest nieprzezroczysty i odznacza się dużą gęstością, wynoszącą od 7.8 do 8.0 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co powoduje jego łatwe rozdzielanie się na cienkie, giętkie blaszki. ## Barwy i odmiany Podstawową barwą aleksytu jest stalowoszara, przechodząca w cynowobiałą. Niektóre okazy mogą pokrywać się żółtawym nalotem wietrzeniowym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Aleksyt został po raz pierwszy opisany w 1978 roku przez grupę rosyjskich mineralogów (V. A. Kovalenker, V. L. Rusinov, N. V. Troneva, E. N. Zav'yalov). Nazwa minerału honoruje Anatolija Iwanowicza Aleksiejewa (1929-1997), rosyjskiego geologa, który odkrył złoże złota Aleksiejewskoje na Płaskowyżu Ałdańskim w Rosji, gdzie po raz pierwszy zidentyfikowano ten minerał. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, aleksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
7.8-8.0
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Flexible
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi aleksytu są jego stalowoszara barwa, silny metaliczny połysk, bardzo niska twardość (2.5 w skali Mohsa) oraz doskonała łupliwość, objawiająca się tendencją do dzielenia się na cienkie blaszki. Jest również bardzo gęsty. Jego występowanie w asocjacji ze złotem i innymi tellurkami w żyłach kwarcowych jest ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie aleksytu od innych rzadkich tellurków i siarkosoli bizmutu (np. tetradymitu, joseitu, pilsenitu) jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych badań laboratoryjnych. Wszystkie te minerały mają bardzo podobny wygląd, twardość i pokrój. Pewna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Aleksyt tworzy skupienia blaszkowate, łuskowe i płytkowe. Występuje w postaci cienkich, giętkich blaszek o nieregularnych kształtach lub w formie niedoskonałych kryształów tabliczkowych o heksagonalnym zarysie, osiągających rozmiary do kilku milimetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Aleksyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kwarcowo-złotonośnych, formujących się w warunkach od niskich do średnich temperatur. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z rodzimym złotem, bizmutem, galeną i pirytem. Towarzyszą mu również inne, rzadkie tellurki, takie jak tetradymit, altait, petzyt, hessyt, calaveryt i rickardyt. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany z nielicznych lokalizacji na świecie. Najważniejsze z nich to: - Kopalnia Aleksiejewskoje na Płaskowyżu Ałdańskim w Jakucji (Rosja) - lokalizacja typowa. - Kopalnie Robb-Montbray i Mattagami Lake w regionie Abitibi, Quebec (Kanada). - Kopalnia Trixie w rejonie East Tintic, Utah (USA).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów aleksytu ocenia się przede wszystkim na podstawie jego obecności i możliwości identyfikacji, a nie walorów estetycznych. Najbardziej cenione są mikrokryształy lub wyraźnie wykształcone blaszki, zwłaszcza jeśli występują w towarzystwie złota lub innych dobrze zdefiniowanych, rzadkich tellurków. Ze względu na naturę minerału, okazy są zazwyczaj niewielkie (milimetrowe) i przeznaczone dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i systematyce. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane okazy, choć wciąż ekstremalnie rzadkie na rynku kolekcjonerskim, pochodzą z kanadyjskiej prowincji Quebec (kopalnie Robb-Montbray i Mattagami Lake). Materiał z rosyjskiej lokalizacji typowej jest praktycznie niedostępny.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy aleksytu są niezwykle delikatne i należy obchodzić się z nimi z najwyższą ostrożnością. Do usuwania kurzu można używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Absolutnie unikać kontaktu z wodą, myjkami ultradźwiękowymi i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest bardzo miękki i posiada doskonałą łupliwość, co czyni go podatnym na zarysowania, wgniecenia i rozwarstwienie nawet pod niewielkim naciskiem. Należy chronić go przed wilgocią, która może przyspieszać procesy utleniania i powstawanie nalotów. Unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów aleksytu w osobnych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby zapobiec kontaktowi z innymi minerałami i uszkodzeniom mechanicznym. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, w stabilnych warunkach wilgotnościowych i z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej