Alacránite
Wzór chemiczny: As<sub>8</sub>S<sub>9</sub>
Alakranit to rzadki siarczek arsenu, tworzący pomarańczowożółte kryształy i skupienia, niestabilny pod wpływem światła.
Opis
## Charakterystyka Alakranit jest siarczkiem arsenu, który tworzy niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często o pseudo-oktaedrycznym wyglądzie. Zazwyczaj występuje w formie drobnoziarnistych, masywnych lub ziemistych skupień. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, pomarańczowożółta do żółtej barwa, niekiedy z czerwonawym odcieniem. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1.5-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Połysk jest żywiczny do tłustego. Jest przeświecający, a w grubszych fragmentach nieprzezroczysty. Jego gęstość to około 3.43 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowa barwa alakranitu to intensywna pomarańczowożółta. W zależności od domieszek i warunków powstania może przybierać odcienie od cytrynowożółtych po czerwonopomarańczowe. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego pierwszego znalezienia - kopalni Alacrán w prowincji Copiapó, w regionie Atakama w Chile. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną w 1980 roku. ## Zastosowania Alakranit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Ze względu na swoją rzadkość, intensywną barwę i ciekawe asocjacje jest cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to pomarańczowożółta barwa, bardzo niska twardość (daje się zarysować paznokciem) oraz żywiczny połysk. Jego niestabilność w świetle, prowadząca do zmiany barwy na bardziej żółtą, jest również ważną, choć destrukcyjną, wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Alakranit można pomylić z realgarem, który jest jednak zazwyczaj bardziej czerwony i krystalizuje w układzie jednoskośnym. Trudniejsze jest odróżnienie go od pararealgaru i aurypigmentu, które mają jaśniejszą, cytrynowożółtą barwę. Pewne rozróżnienie, zwłaszcza od pararealgaru, często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często wykazujące pseudo-oktaedryczny pokrój. Najczęściej spotykany jest w postaci drobnoziarnistych, masywnych lub ziemistych skupień i nalotów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Alakranit jest minerałem niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Często powstaje jako produkt wtórnej przemiany innych minerałów arsenowych, głównie realgaru, pod wpływem światła lub zmian chemicznych. Spotykany jest również jako produkt sublimacji wulkanicznej oraz w osadach związanych z gorącymi źródłami. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi siarczkami arsenu, takimi jak realgar, aurypigment, uzonit i duranusyt. Często towarzyszy mu również arsen rodzimy, siarka rodzima oraz różne minerały rtęci. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to kopalnia Alacrán w Chile (lokalizacja typowa), złoże Pobieda w Jakucji (Rosja), kopalnia Getchell w Nevadzie i złoże Lookout Pass w Utah (USA) oraz miejscowość Jas Roux w Alpach Wysokich (Francja).
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, pomarańczowej barwie. Ze względu na mały rozmiar kryształów, nawet niewielkie, ale dobrze uformowane grupy na matrycy skalnej są bardzo pożądane. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak realgar czy uzonit. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości krystalicznej, tworzące wyraźne kryształy, pochodzą głównie z kopalni Getchell w Nevadzie (USA) oraz ze złoża Pobieda w Rosji. Chilijskie okazy z lokalizacji typowej mają głównie znaczenie historyczne.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. Nie wolno używać wody, myjek ultradźwiękowych ani żadnych środków chemicznych, które mogłyby uszkodzić lub zmienić minerał. ## Czego unikać Alakranit jest bardzo niestabilny pod wpływem światła - nawet krótka ekspozycja na światło słoneczne lub silne światło sztuczne powoduje jego rozpad i zmianę w inne, bardziej stabilne siarczki arsenu (np. pararealgar). Minerał jest toksyczny ze względu na zawartość arsenu - należy unikać wdychania pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Okazy alakranitu muszą być przechowywane w całkowitej ciemności, najlepiej w zamkniętych, nieprzezroczystych pudełkach. Każda ekspozycja na światło powinna być ograniczona do absolutnego minimum, aby zapobiec jego degradacji.