Agrellite

Wzór chemiczny: NaCa<sub>2</sub>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>F

Agrellit to rzadki krzemian sodu i wapnia, tworzący charakterystyczne, listewkowe kryształy o perłowym połysku i intensywnej, różowej fluorescencji w świetle UV.

## Charakterystyka Agrellit jest minerałem z grupy krzemianów łańcuchowych, cenionym przez kolekcjonerów za swój unikalny wygląd i właściwości. Zazwyczaj występuje w postaci skupień wydłużonych, spłaszczonych kryształów o budowie listewkowej lub włóknistej. Agregaty te mogą tworzyć promieniste, splątane lub masywne struktury. Jego barwa jest najczęściej biała, szarobiała lub rzadziej zielonkawa, a połysk waha się od szklistego na ścianach kryształów do perłowego na powierzchniach oddzielności. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 5.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego gęstość wynosi około 2.88-2.90 g/cm³. Jest przeświecający, a w grubszych fragmentach nieprzezroczysty. Jedną z najbardziej wyróżniających cech agrellitu jest jego silna, różowofioletowa (magenta) fluorescencja w świetle ultrafioletowym krótkofalowym (SW-UV). ## Barwy i odmiany Agrellit nie tworzy odmian barwnych, a jego kolorystyka jest zazwyczaj jednolita i ograniczona do odcieni bieli i szarości. Nie posiada on również odrębnych nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1976 roku przez J. Gittinsa, M. G. Bowna i D. H. M. Sturmana. Jego nazwa honoruje dr. Stuarta Olofa Agrella (1913–1996), mineraloga z Uniwersytetu Cambridge w Wielkiej Brytanii, za jego wkład w mineralogię. Miejscem typowym, z którego pochodzą pierwsze opisane okazy, jest kompleks alkaliczny Kipawa w Quebecu w Kanadzie. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, agrellit nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców. Czasami bywa szlifowany w formie kaboszonów w celu wyeksponowania jego struktury i połysku.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous to pearly
Rysa
White
Gęstość
2.88 - 2.90
Łupliwość
Good on {110} and {1-10}
Przełam
Uneven to splintery
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną agrellitu jest jego intensywna, różowofioletowa fluorescencja w świetle UV o krótkiej fali. W świetle dziennym można go rozpoznać po białej barwie, perłowym połysku na płaszczyznach łupliwości oraz charakterystycznej formie skupień - zazwyczaj są to agregaty spłaszczonych, listewkowych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Agrellit bywa mylony z wollastonitem, pektolitem lub tremolitem, które również mogą tworzyć białe, włókniste skupienia. Jednak żaden z tych minerałów nie wykazuje tak charakterystycznej i silnej różowej fluorescencji w świetle UV. Wollastonit i tremolit występują w innych paragenezach (skały metamorficzne), a pektolit, choć podobny, jest znacznie bardziej wrażliwy na działanie kwasów. ## Formy kryształów Kryształy agrellitu są wydłużone i spłaszczone, o pokroju listewkowym lub blaszkowym. Rzadko występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone osobniki. Najczęściej tworzą promieniste lub bezładnie zorientowane agregaty, a także skupienia zbite i masywne.

Środowisko występowania

## Geneza Agrellit jest minerałem typowym dla bardzo specyficznego środowiska geologicznego - peralkalicznych (agpaitowych) nefelinowych sjenitów i związanych z nimi pegmatytów oraz gnejsów. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy bogatej w sód i fluor, a ubogiej w krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerałami współwystępującymi z agrellitem są często inne rzadkie minerały alkaliczne, co ułatwia jego identyfikację. Należą do nich między innymi eudialit (czerwony), mosandryt, britholit, miserit, vlasovit, a także różne pirokseny (np. egiryn) i amfibole. Taka parageneza jest charakterystyczna dla lokalizacji typu Kipawa. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym na świecie miejscem występowania agrellitu jest kompleks alkaliczny Kipawa w Témiscamingue, w prowincji Quebec w Kanadzie. To stamtąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie. Inne potwierdzone lokalizacje to masyw Murun na Syberii (Rosja) oraz masyw Dara-i-Pioz w Tadżykistanie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy agrellitu to te, które tworzą duże, promieniste agregaty złożone z dobrze wykształconych, błyszczących kryształów. Czysta, biała barwa, silny połysk oraz intensywna fluorescencja znacząco podnoszą wartość okazu. Szczególnie poszukiwane są kompozycje, w których biały agrellit kontrastuje z innymi barwnymi minerałami, takimi jak czerwony eudialit. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji w Kipawa, Quebec, Kanada. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału. Okazy z Rosji są również dostępne na rynku, ale rzadziej osiągają taką jakość jak kanadyjskie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy agrellitu można bezpiecznie czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne, włókniste skupienia kryształów. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Chociaż jest stosunkowo stabilny, zaleca się unikanie długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, co jest dobrą praktyką w przypadku wszystkich minerałów fluoryzujących. ## Przechowywanie Agrellit należy przechowywać w miejscu chronionym przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego listwową lub włóknistą budowę, okazy mogą być kruche, dlatego warto umieścić je w osobnych pudełkach lub gablotach, z dala od twardszych minerałów.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej