Agardite-(La)
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>6</sub>La<sup>3+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>6</sub>·3H<sub>2</sub>O
Rzadki minerał z grupy agardytu, uwodniony arsenian miedzi i lantanu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnej niebieskozielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3-4
- Połysk
- Vitreous, Silky
- Rysa
- Pale greenish blue
- Gęstość
- 3.72
- Łupliwość
- Good on {1010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi agardytu-(La) są jego pokrój i barwa. Charakterystyczne, promieniste agregaty złożone z bardzo cienkich, igiełkowych kryształów o intensywnym niebieskim lub zielononiebieskim kolorze są bardzo sugestywne. Występowanie w strefach utleniania złóż kruszców miedzi jest kolejną ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie agardytu-(La) od innych minerałów z grupy agardytu (np. agardytu-(Y) czy agardytu-(Ce)) jest niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i pokroju. Od aurichalcytu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym (aurichalcyt gwałtownie musuje). Chryzokola zazwyczaj tworzy skupienia nerkowate lub groniaste i rzadko występuje w formie tak dobrze zdefiniowanych igiełkowych kryształów. Od brochantytu odróżnia go pokrój kryształów, które w przypadku brochantytu są zazwyczaj grubsze i bardziej pryzmatyczne. ## Formy kryształów Agardyt-(La) krystalizuje w układzie heksagonalnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy o pokroju igiełkowym lub włoskowym. Kryształy te są zazwyczaj bardzo małe i zrośnięte w charakterystyczne agregaty: promieniste "słońca", kuliste lub półkuliste skupienia, puszyste naskorupienia oraz maty splątanych włókien.
Środowisko występowania
## Geneza Agardyt-(La) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, głównie miedzi, które zawierają również arsen. Do jego powstania niezbędna jest obecność pierwiastków ziem rzadkich, w szczególności lantanu, które są uwalniane w procesie wietrzenia pierwotnych minerałów rudnych lub skał otaczających. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Do najczęstszych asocjacji należą malachit, chryzokola, azuryt, a także inne arseniany jak oliwenit, konichalcyt czy miedzianoadamit. Często towarzyszą mu również tlenki żelaza i manganu (limonit, goethyt) oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania agardytu-(La) jest kopalnia Bou Skour w górach Antyatlas w Maroku. Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, w tym z kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy), która słynie z bogactwa rzadkich minerałów wtórnych. Inne potwierdzone wystąpienia to m.in. niektóre kopalnie w Grecji (Lavrion), Włoszech (Sardynia) i USA (Nevada).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy agardytu-(La) to te, które charakteryzują się intensywną, żywą barwą (najlepiej turkusową lub błękitną) oraz dobrze uformowanymi, wyraźnymi agregatami promienistymi. Duże znaczenie ma wielkość i estetyka tych agregatów - im większe "słońca" i im lepiej odseparowane od siebie, tym okaz jest atrakcyjniejszy. Ważny jest również kontrast z barwą skały macierzystej (matrycy) oraz brak uszkodzeń delikatnych igiełek. Obecność rzadkich minerałów towarzyszących może dodatkowo podnieść wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej, czyli kopalni Bou Skour w Maroku, są uważane za klasyczne i są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów. Bardzo dobrej jakości agardyty-(La) pochodzą również z kopalni Clara w Niemczech, która dostarczyła wielu światowej klasy mikrominerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Agardyt-(La) jest niezwykle delikatny. Jego czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Najbezpieczniejszą metodą jest ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać czyszczenia na mokro, ponieważ woda może zostać uwięziona w gęstych, włóknistych agregatach i być trudna do usunięcia, a także może reagować z minerałem lub skałą macierzystą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które natychmiast zniszczyłyby delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na kwasy i inne chemikalia. Należy go chronić przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Jako arsenian jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "membrane box" lub w standardowym pudełku kolekcjonerskim, wyłożonym miękkim materiałem. Chroni to okaz przed kurzem, który jest bardzo trudny do usunięcia z igiełkowych skupień, oraz przed przypadkowym uszkodzeniem mechanicznym.