Agardite-(Ce)

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>6</sub>Ce<sup>3+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>6</sub>·3H<sub>2</sub>O

Agardyt-(Ce) to rzadki minerał z grupy miksytu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie zielonej lub niebieskozielonej barwie.

## Charakterystyka Agardyt-(Ce) jest uwodnionym arsenianem miedzi i ceru, należącym do grupy miksytu. Jego najbardziej typową i rozpoznawalną formą są cienkie, igiełkowe kryształy, które często tworzą promieniste agregaty, wachlarze, pęczki lub kuliste skupienia. Okazy mają zwykle żywą, atrakcyjną barwę, od żółtozielonej, przez szmaragdowozieloną, po niebieskozieloną. Ze względu na swoją delikatną, włóknistą budowę, jest minerałem bardzo kruchym. ## Właściwości fizyczne Kryształy agardytu-(Ce) wykazują połysk szklisty, a w przypadku drobnowłóknistych agregatów - jedwabisty. Jest minerałem przeświecającym, a bardzo małe, pojedyncze igły mogą być przezroczyste. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-4, co czyni go stosunkowo miękkim. Gęstość waha się w przedziale 3,66-3,72 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w różnych odcieniach zieleni i błękitu. Nazwa Agardyt-(Ce) wskazuje, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze. Inne minerały z tej grupy, takie jak Agardyt-(Y) z itrem czy Agardyt-(La) z lantanem, są odrębnymi gatunkami mineralogicznymi, a nie odmianami. ## Historia i nazwa Nazwa "agardyt" została nadana na cześć Julesa Agarda, francuskiego geologa z Uniwersytetu w Orleanie. Przyrostek -(Ce) precyzuje, że w danym okazie dominuje pierwiastek cer. Grupa agardytu została po raz pierwszy opisana w 1969 roku. ## Zastosowania Agardyt-(Ce) nie ma zastosowań przemysłowych. Jest ceniony wyłącznie jako kamień kolekcjonerski ze względu na swoje unikalne formy i piękny kolor. Ze względu na zawartość arsenu jest minerałem toksycznym.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Vitreous to silky
Rysa
Light green
Gęstość
3.66 - 3.72
Łupliwość
Good on {10-10}, indistinct on {0001}
Przełam
Uneven to splintery
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną agardytu-(Ce) jest jego pokrój - niemal zawsze występuje w formie cienkich, igiełkowych kryształów tworzących promieniste lub włókniste skupienia. Charakterystyczna jest również jego żywa, zielona lub niebieskozielona barwa oraz występowanie w strefach utleniania złóż miedzi i arsenu. ## Odróżnianie od podobnych Agardyt-(Ce) bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i formie. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. Od innych zielonych arsenianów, jak oliwenit, czy siarczanów, jak brochantyt, często wymaga zaawansowanych analiz (np. XRD) do pewnej identyfikacji. Pozostałe minerały z grupy agardytu są wizualnie nieodróżnialne i wymagają analizy chemicznej składu pierwiastków ziem rzadkich. ## Formy kryształów Kryształy są heksagonalne, wykształcone w formie bardzo cienkich, wydłużonych igieł (pokrój igiełkowy/włóknisty). Prawie nigdy nie występują jako pojedyncze kryształy, lecz tworzą agregaty: promieniste rozety, wachlarze, pęczki, skupienia włókniste lub skorupy naskorupiające inne minerały.

Środowisko występowania

## Geneza Agardyt-(Ce) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż hydrotermalnych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających miedź, arsen oraz pierwiastki ziem rzadkich, w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak malachit, azuryt, mimetezyt, duftyt, oliwenit, konichalcyt, farmakosyderyt, a także z kwarcem i tlenkami żelaza (limonit, goethyt). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to kopalnia Bou Skour w Maroku (lokalizacja typowa), kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz kopalnie w rejonie Laurion w Grecji. Znany jest również z Kornwalii (Wielka Brytania) oraz z niektórych stanów USA (Arizona, Nevada).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, gęstymi i nieuszkodzonymi agregatami igiełkowymi, tworzącymi efektowne "jeżyki" lub promieniste słońca. Intensywność i odcień barwy (preferowane są żywe, nasycone zielenie i błękity) również mają kluczowe znaczenie. Atrakcyjność okazu podnosi kontrastująca matryca skalna lub współwystępowanie z innymi barwnymi minerałami. ## Popularne stanowiska Za źródło najlepszych na świecie okazów kolekcjonerskich uważa się kopalnię Clara w Niemczech oraz historyczne znaleziska z greckiego Laurionu. Klasyczne okazy z marokańskiej kopalni Bou Skour również są bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy agardytu-(Ce) są niezwykle delikatne i kruche. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. W razie konieczności dopuszczalne jest bardzo ostrożne i krótkie przemycie w wodzie destylowanej, a następnie natychmiastowe osuszenie. Nigdy nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić. Jako arsenian jest toksyczny - po każdym kontakcie z okazem należy umyć ręce. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej