Afwillite

Wzór chemiczny: Ca₃(SiO₄)(SiO₂(OH)₂)·₂H₂O

Afwillit to rzadki krzemian wapnia, tworzący bezbarwne lub białe, pryzmatyczne kryształy w strefach metamorfizmu kontaktowego.

## Charakterystyka Afwillit jest uwodnionym krzemianem wapnia, należącym do grupy nezosilikatów. Najczęściej tworzy bezbarwne lub białe, szklisto lśniące kryształy o pokroju pryzmatycznym, nierzadko zebrane w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Poszczególne kryształy bywają pręcikowe lub grubo tabliczkowe i często wykazują prążkowanie na ścianach. Występuje także w formie skupień zbitych. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do przeświecającego. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą 3 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować monetą miedzianą. Jego gęstość to około 2,63 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku i dobrą w drugim, co wpływa na jego kruchość. Połysk jest typowo szklisty. ## Barwy i odmiany Afwillit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1925 roku przez Johna Parry’ego i Fredericka E. Wrighta. Nazwa afwillit (ang. afwillite) upamiętnia Alpheusa Fullera Williamsa (1874–1953), amerykańskiego inżyniera górnictwa i późniejszego dyrektora generalnego firmy De Beers w Kimberley, w Południowej Afryce. Za miejsce typowe uznaje się kopalnię diamentów Dutoitspan w Kimberley, gdzie znaleziono pierwsze okazy. ## Zastosowania Afwillit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjne formy krystaliczne.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 2.63
Łupliwość: Perfect on {101}, good on {001}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi afwillitu są jego niska twardość (3 w skali Mohsa), szklisty połysk oraz pokrój kryształów - najczęściej pryzmatyczny, z tendencją do tworzenia promienistych agregatów. Ważnym wskaźnikiem jest też środowisko występowania - strefy kontaktowego metamorfizmu skał węglanowych. ## Odróżnianie od podobnych Afwillit bywa mylony z innymi białymi lub bezbarwnymi minerałami występującymi w podobnych warunkach, takimi jak kalcyt, niektóre zeolity (np. natrolit) czy portlandyt. Od kalcytu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym (chyba że jest z nim zrośnięty) i inna forma kryształów. Zeolity, takie jak natrolit, tworzą zazwyczaj cieńsze, igiełkowe kryształy. Portlandyt rzadko występuje w formie dobrze wykształconych kryształów, częściej tworząc masywne skupienia. ## Formy kryształów Kryształy afwillitu należą do układu jednoskośnego. Zwykle mają postać słupkową lub grubotabliczkową, często z prążkowaniem na ścianach. Typowe są zbliźniaczenia. Najbardziej efektowne okazy tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty rozchodzące się z jednego punktu.

Środowisko występowania

## Geneza Afwillit jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego skał węglanowych (wapieni, kredy) pod wpływem intruzji magmowych. Tworzy się w żyłach przecinających zmetamorfizowany wapień, w wyniku reakcji krzemionki z węglanem wapnia w obecności wody. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi krzemianami wapnia, takimi jak larnit, spurryt, jennit, ettringit, portlandyt, a także z kalcytem i apofyllitem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska afwillitu na świecie to kopalnie Dutoitspan i Bultfontein w Kimberley (RPA), gdzie został odkryty. Klasyczne okazy pochodzą również ze Scawt Hill w hrabstwie Antrim (Irlandia Północna). Inne znane lokalizacje to Crestmore w Kalifornii (USA), a także złoża formacji Hatrurim w Izraelu i Jordanii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy afwillitu to te z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość pojedynczych kryształów, ich czystość oraz estetyka całego okazu mają kluczowy wpływ na wartość. Okazy z klasycznych lokalizacji, jak Scawt Hill, są historycznie i kolekcjonersko bardziej wartościowe. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uważa się dwie historyczne lokalizacje: Scawt Hill w Irlandii Północnej, skąd pochodzą wzorcowe, wachlarzowate agregaty, oraz kopalnie diamentów w Kimberley w RPA, będące miejscem typowym. Okazy z Crestmore w Kalifornii również są cenione przez kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy afwillitu należy czyścić bardzo ostrożnie ze względu na ich niską twardość i łupliwość. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie delikatnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pękanie kryształów wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne - zarysowania i uderzenia. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Jest również podatny na działanie kwasów, które powodują jego rozkład. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem czy wilgocią, jest stabilny w warunkach pokojowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów afwillitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami. Chronić przed kurzem i wibracjami. Dobrze wykształcone kryształy na matrycy skalnej najlepiej eksponować w zamkniętych gablotach.