Adolfpateraite

Wzór chemiczny: K(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)(H<sub>2</sub>O)

Adolfpaterait to rzadki, radioaktywny minerał wtórny uranu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie żółtej barwie.

## Charakterystyka Adolfpaterait jest uwodnionym siarczanem potasowo-uranylowym. Tworzy niewielkie, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które często układają się w promieniste agregaty i wachlarzowate skupienia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta lub zielonkawożółta barwa, typowa dla wtórnych minerałów uranu. Okazy są zazwyczaj niewielkie, a pojedyncze kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 2. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość, obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki, wynosi około 3,75 g/cm³. Jest kruchy i wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Adolfpaterait występuje w odcieniach od jaskrawożółtego do zielonkawożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Adolfa Paterę (1819–1894), czeskiego chemika, metalurga i mineraloga, który opracował metodę przetwarzania rud uranu z Jáchymova. Minerał został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Svornost w Jáchymovie w Czechach. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i radioaktywność, adolfpaterait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
Light yellow
Gęstość
3.75
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne adolfpateraitu to jego jaskrawożółta barwa, pokrój kryształów (cienkie pryzmy, igły) tworzących promieniste skupienia oraz silna radioaktywność. Występuje jako produkt procesów pomagmowych na ścianach starych wyrobisk górniczych. ## Odróżnianie od podobnych Adolfpaterait może być mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak uranopilit, zippeit czy johannit. Uranopilit często tworzy kuliste agregaty, a zippeit naskorupienia złożone z mikroskopijnych listewek. Pewne odróżnienie tych minerałów zazwyczaj wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż jednej osi, często o pokroju igiełkowym. Zazwyczaj występują w formie promienistych lub wachlarzowatych agregatów, a także splątanych skupień i naskorupień na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Adolfpaterait jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w warunkach pomagmowych, jako wykwity na ścianach starych tuneli i wyrobisk górniczych. Jego powstawanie jest wynikiem wietrzenia pierwotnych rud uranowych (głównie uraninitu) pod wpływem wód bogatych w siarczany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak uranopilit, johannit, a także z gipsem i schröckingeritem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania adolfpateraitu jest Jáchymov (dawniej St. Joachimsthal) w Rudawach, w Czechach. Znany jest również z kopalni Lucky Mc w hrabstwie Fremont, w stanie Wyoming (USA).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty na niewielkiej matrycy skalnej. Wielkość kryształów, intensywność barwy oraz bogactwo skupień znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. Ze względu na rzadkość minerału, nawet mikroskopijne, ale dobrze zidentyfikowane okazy są pożądane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji – Jáchymova w Czechach. Materiał z tego historycznego zagłębia uranowego jest standardem dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy adolfpateraitu są bardzo delikatne i kruche. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi, ponieważ jako siarczan może ulec rozpuszczeniu lub przemianom chemicznym. ## Czego unikać Minerał jest silnie radioaktywny i powinien być traktowany z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu i wdychania pyłu. Jest wrażliwy na wstrząsy i uszkodzenia mechaniczne. Powinien być chroniony przed wilgocią i skrajnymi temperaturami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (np. z akrylu), które chronią przed uszkodzeniem i ograniczają emisję radonu. Pojemniki muszą być wyraźnie oznakowane symbolem radioaktywności. Należy je trzymać w miejscu oddalonym od stałego przebywania ludzi, najlepiej w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.

Źródła

Czytaj więcej