Achávalite

Wzór chemiczny: FeSe

Achávalit to niezwykle rzadki selenek żelaza, wyróżniający się metalicznym połyskiem i tendencją do iryzującego, purpurowego nalotu.

## Charakterystyka Achávalit jest selenkiem żelaza, występującym najczęściej w formie zbitych, ziarnistych skupień, wrośniętych w inne minerały. Rzadko tworzy niewielkie, heksagonalne płytki. Cechą charakterystyczną jest jego wygląd na świeżej powierzchni - ma czerwonobrązową barwę i silny, metaliczny połysk. W kontakcie z powietrzem szybko pokrywa się charakterystycznym, purpurowym lub fioletowo-niebieskim, opalizującym nalotem, przypominającym ten na bornicie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty i stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5. Odznacza się dużą gęstością, sięgającą 7,2 g/cm³, co sprawia, że nawet niewielkie okazy są ciężkie w stosunku do swojej wielkości. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie. ## Barwy i odmiany Podstawową barwą achávalitu jest czerwonobrązowa. Na powierzchniach wystawionych na działanie powietrza tworzy się wspomniany wcześniej, intensywnie purpurowy nalot, który jest jego ważną cechą wizualną. Nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1939 roku. Jego nazwa honoruje Luisa Achávala (1849-1928), argentyńskiego inżyniera, profesora i rektora Uniwersytetu Narodowego w Córdobie, w uznaniu jego wkładu w rozwój nauki i edukacji w Argentynie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, achávalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
7.2
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne achávalitu to jego wysoka gęstość, czerwonobrązowa barwa na świeżym przełamie, charakterystyczny purpurowy nalot, metaliczny połysk i niska twardość. Czarna rysa również jest istotnym wskaźnikiem. ## Odróżnianie od podobnych Achávalit bywa mylony z bornitem ze względu na podobny, opalizujący nalot. Bornit jest jednak siarczkiem miedzi i żelaza, ma inną strukturę i właściwości. Można go także pomylić z innymi rzadkimi selenkami, jak klockmannit, od którego odróżnienie w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe i wymaga analiz chemicznych (np. EDS). ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie mas ziarnistych, zbitych skupień lub jako wrostki w innych minerałach, zwłaszcza w kalcycie. Dobrze wykształcone kryształy w postaci drobnych, heksagonalnych tabliczek lub płytek są ekstremalnie rzadkie i niewielkich rozmiarów.

Środowisko występowania

## Geneza Achávalit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich temperaturach w żyłach bogatych w selen, przecinających skały osadowe, takie jak piaskowce. Jego obecność świadczy o specyficznych warunkach geochemicznych, sprzyjających koncentracji selenu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie innych, równie rzadkich selenków. Typowe minerały współwystępujące to klockmannit, umangit, berzelianit, clausthalit, a także kalcyt, który często stanowi matrycę skalną. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania achávalitu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Cacheuta w Sierra de Cacheuta, w prowincji Mendoza w Argentynie. Jest to główne źródło najlepszych jakościowo okazów kolekcjonerskich. Inne doniesienia o jego występowaniu są nieliczne i słabo udokumentowane.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska achávalitu jest definiowana głównie przez jego rzadkość. Najwyżej cenione są okazy bogate w ten minerał, wykazujące intensywną, czerwonobrązową barwę na świeżej powierzchni oraz dobrze rozwinięty, opalizujący, purpurowy nalot. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi selenkami, tworząca unikalne paragenezy. Ze względu na to, że najczęściej występuje w formie zbitej, okazy z widocznymi, nawet niewielkimi, formami krystalicznymi są uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Jedynym znaczącym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna kopalnia Cacheuta w Argentynie. Okazy z tej lokalizacji są najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i systematyce.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Achávalit jest minerałem bardzo delikatnym i reaktywnym. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na wilgoć i utlenianie, które powodują powstawanie nalotu. Należy unikać dotykania palcami, ponieważ wilgoć i tłuszcz z rąk przyspieszają ten proces. Jako selenek, jego pył może być toksyczny, dlatego należy unikać wszelkich czynności mogących prowadzić do jego powstawania (np. drapania, szlifowania). Chronić przed kwasami i innymi chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów achávalitu w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci, co spowolni proces powstawania nalotu. Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej