Acetamide

Wzór chemiczny: CH<sub>3</sub>CONH<sub>2</sub>

Acetamid to rzadki minerał organiczny, tworzący bezbarwne lub białe kryształy w wyniku sublimacji na płonących hałdach węgla.

## Charakterystyka Acetamid jest minerałem z grupy związków organicznych, uznanym przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub słupkowych kryształów, a także jako naloty i skorupy. Jest jednym z nielicznych przykładów naturalnie krystalizującego związku organicznego, znanego wcześniej jako produkt syntetyczny. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się wyjątkową miękkością, osiągając zaledwie 1-1.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest bardzo lekki, o gęstości około 1.17 g/cm³. Posiada połysk szklisty, czasem lekko żywiczny, i jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Zazwyczaj jest bezbarwny lub biały. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu odcienie szarawe lub żółtawe. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi bezpośrednio od jego składu chemicznego - jest amidem kwasu octowego. Jako minerał został zidentyfikowany i opisany w 1974 roku przez Johna H. Barnesa i Williama S. Lute'a na podstawie znalezisk z płonącej hałdy antracytu w Shamokin, w stanie Pensylwania, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, acetamid nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i organicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
1-1.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
1.17
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest jego środowisko występowania - płonące hałdy węgla. Ponadto, jego ekstremalna miękkość, niska gęstość oraz rozpuszczalność w wodzie są charakterystyczne. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi sublimatami fumarolowymi, takimi jak salamoniak (chlorek amonu) czy siarka. Salamoniak krystalizuje w układzie regularnym i ma słony smak, podczas gdy siarka ma charakterystyczną żółtą barwę i niższą twardość. Acetamid wyróżnia się trygonalną formą kryształów i doskonałą łupliwością. ## Formy kryształów Tworzy heksagonalnie wyglądające, tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy. Często występuje w formie drobnoziarnistych agregatów, nalotów i skorup na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Jest minerałem pochodzenia fumarolowego. Powstaje w procesie sublimacji z gorących gazów ulatniających się z płonących hałd węgla kamiennego (antracytu). Krystalizuje w niższych temperaturach, na powierzchni hałdy, z dala od głównego ogniska pożaru. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w podobnych warunkach, głównie z salamoniakiem, siarką rodzimą oraz rzadkimi siarczanami amonowymi, jak mascagnit. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska na świecie to lokalizacja typowa w Shamokin w Pensylwanii (USA), kopalnia węgla w Czerwonogrodzie na Ukrainie oraz hałdy w pobliżu Ronneburga w Turyngii (Niemcy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału, głównym kryterium jest sama jego obecność i potwierdzona autentyczność. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami, nawet jeśli są one milimetrowych rozmiarów. Wartość podnosi obecność na oryginalnej skale macierzystej oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z danej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej - Shamokin w Pensylwanii - są historycznie najważniejsze i najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów lub minerałach organicznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Absolutnie nie wolno czyścić go wodą ani żadnymi płynami, ponieważ jest w nich rozpuszczalny. Dopuszczalne jest jedynie bardzo delikatne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub zdmuchnięcie go strumieniem powietrza z gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością. Minerał ma niską temperaturę topnienia (około 81°C), dlatego musi być chroniony przed ciepłem i bezpośrednim nasłonecznieniem. Jest bardzo miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy acetamidu wymagają przechowywania w szczelnym, hermetycznym pojemniku (np. pudełku membranowym lub zamykanym klaserze), aby odizolować je od wilgoci z otoczenia. Należy trzymać je w chłodnym miejscu, z dala od źródeł ciepła.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej