Smithsonit
Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup>CO<sub>3</sub>
Smithsonit to węglan cynku, często tworzący charakterystyczne, nerkowate lub groniaste skupienia o różnorodnej barwie, ceniony w kolekcjonerstwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-4.5
- Połysk
- Vitreous to Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 4.42
- Łupliwość
- On <mi>{10_11}</mi>.
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Smithsonit można rozpoznać po jego charakterystycznych, nerkowatych, groniastych lub stalaktytowych formach. Często występuje w atrakcyjnych, pastelowych barwach. Pomocna w identyfikacji jest również jego twardość (4-4.5 w skali Mohsa) oraz biała rysa. ## Odróżnianie od podobnych Smithsonit bywa mylony z hemimorfitem, z którym współwystępuje. Można je odróżnić na podstawie twardości (hemimorfit jest twardszy, 4.5-5 w skali Mohsa) oraz reakcji na kwas solny - smithsonit reaguje, wydzielając dwutlenek węgla, natomiast hemimorfit nie. Innym podobnym minerałem jest kalcyt, który jest jednak znacznie bardziej miękki i ma inną gęstość. ## Formy kryształów Kryształy smithsonitu są rzadkie, mają romboedryczny lub skalenoedryczny pokrój. Najczęściej tworzy on agregaty o pokroju nerkowatym, groniastym, stalaktytowym, skorupowym, kulistym lub ziemistym.
Środowisko występowania
## Geneza Smithsonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż cynku. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów cynku, takich jak sfaleryt, w obecności węglanów. Często występuje w wapieniach i dolomitach, gdzie roztwory bogate w cynk reagują z węglanami, tworząc smithsonit. ## Asocjacje mineralne Smithsonit często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak hemimorfit, cerusyt, anglesyt, malachit, azuryt, kalcyt, limonit oraz goethyt. ## Lokalizacje Znane z pięknych okazów smithsonitu są lokalizacje w Tsumeb (Namibia), Kelly Mine w Socorro County (Nowy Meksyk, USA), Laurion (Grecja), Broken Hill (Australia), Sardinia (Włochy) oraz Choix (Meksyk).
Rzadkość
Bardzo pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy smithsonitu to te o intensywnej i jednolitej barwie, szczególnie niebieskiej, zielonej czy różowej. Ważna jest również forma skupienia - dobrze wykształcone, nerkowate lub groniaste formy o gładkiej, błyszczącej powierzchni są bardzo poszukiwane. Wielkość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych również wpływają na jego wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy smithsonitu pochodzą z Tsumeb w Namibii, znanej z niebieskich i zielonych odmian, oraz z Kelly Mine w Nowym Meksyku (USA), gdzie występują charakterystyczne, jabłkowo-zielone okazy.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Smithsonit jest minerałem stosunkowo miękkim, dlatego należy czyścić go delikatnie. Najlepiej używać miękkiej szczoteczki lub bawełnianej szmatki zwilżonej wodą destylowaną. Można również zastosować łagodny roztwór mydła, a następnie dokładnie spłukać czystą wodą i osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych środków chemicznych, kwasów oraz ultradźwiękowych myjek, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału lub zmienić jego barwę. Smithsonit jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałe działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować blaknięcie barw. Nie należy narażać go na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Smithsonit najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Wskazane jest umieszczenie okazu w zamkniętej gablocie lub pudełku, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego względną miękkość, należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, które mogłyby go zarysować.