Prehnit

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Al(Si<sub>3</sub>Al)O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>

Prehnit to uwodniony krzemian wapnia i glinu, często tworzący skupienia nerkowate lub groniaste o charakterystycznym zielonkawym zabarwieniu.

## Charakterystyka Prehnit jest minerałem należącym do grupy krzemianów, często spotykanym w formie skupień nerkowatych, groniastych lub promienistych. Kryształy prehnitu są zazwyczaj niewielkie, tabliczkowe lub słupkowe, ale rzadko występują jako dobrze wykształcone pojedyncze okazy. Powierzchnia skupień bywa gładka lub lekko ziarnista, a ich barwa waha się od bezbarwnej, przez szarą, żółtą, żółtozieloną, aż po białą. Rzadziej spotyka się okazy o odcieniach bladobrązowych lub bardzo rzadko bladoniebieskich. Minerał ten charakteryzuje się często strefowym wybarwieniem. ## Właściwości fizyczne Twardość prehnitu w skali Mohsa wynosi 6-6.5, co czyni go minerałem stosunkowo twardym. Posiada dobry połysk szklisty do perłowego, szczególnie na powierzchniach przełamu. Jest minerałem przeświecającym. Gęstość właściwa prehnitu wynosi około 2.8 g/cm³. ## Barwy i odmiany Prehnit występuje w szerokiej gamie barw, od bezbarwnej i białej, przez odcienie szarości, po żółte i żółtozielone. Najbardziej cenione są okazy o intensywnym, jabłkowozielonym zabarwieniu. Rzadko spotyka się odmiany bladobrązowe, a bardzo rzadko bladoniebieskie. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych poza ogólnym określeniem koloru. ## Historia i nazwa Prehnit został po raz pierwszy opisany w 1788 roku przez Abrahama Gottloba Wernera i nazwany na cześć pułkownika Hendrika von Prehna, holenderskiego dowódcy wojskowego i kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy przywiózł okazy tego minerału z Przylądka Dobrej Nadziei w Afryce Południowej. ## Zastosowania Prehnit jest ceniony przede wszystkim jako kamień kolekcjonerski ze względu na swoje atrakcyjne formy i barwy. Okazy o wysokiej jakości i intensywnym zabarwieniu są wykorzystywane w jubilerstwie do wyrobu kaboszonów, koralików i rzeźb. Jest również poszukiwany przez rzeźbiarzy do tworzenia drobnych figurek i ozdób.

Właściwości

Twardość Mohsa
6-6.5
Połysk
Vitreous to Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.8
Łupliwość
Good on {001}, poor on {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Prehnit można rozpoznać po charakterystycznych skupieniach nerkowatych, groniastych lub promienistych, często o zielonkawym zabarwieniu. Jego szklisty do perłowego połysk oraz twardość 6-6.5 w skali Mohsa są również pomocne w identyfikacji. Często występuje w kawernach bazaltowych i innych skałach wulkanicznych. ## Odróżnianie od podobnych Prehnit bywa mylony z chalcedonem, chociaż chalcedon jest zazwyczaj bardziej jednorodny i nie wykazuje tak wyraźnej struktury promienistej. Może być również pomylony z niektórymi odmianami jadeitu lub nefrytu, jednak prehnit jest zazwyczaj bardziej przezroczysty i ma inną twardość. Odróżnienie od serpentynu jest możliwe dzięki większej twardości prehnitu i jego charakterystycznej strukturze. ## Formy kryształów Prehnit najczęściej tworzy skupienia nerkowate, groniaste, kuliste lub promieniste. Kryształy są zazwyczaj tabliczkowe lub słupkowe, ale rzadko występują jako dobrze wykształcone, pojedyncze okazy. Często tworzy konkrecje lub naloty na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Prehnit powstaje w niskotemperaturowych warunkach hydrotermalnych, często w pęknięciach i kawernach skał wulkanicznych, takich jak bazalty, andezyty i diabazy. Tworzy się również w niektórych skałach metamorficznych, zwłaszcza w facji prehnitowo-pumpellyitowej, gdzie jest produktem przeobrażenia plagioklazów i innych minerałów wapniowo-glinowych. ## Asocjacje mineralne Prehnit często współwystępuje z zeolitami (takimi jak stilbit, heulandyt, laumontyt), kalcytem, apofyllitem, epidotem, kwarcem, pumpellyitem i miedzią rodzimą. W niektórych złożach może być związany z granatami. ## Lokalizacje Znane złoża prehnitu znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do najważniejszych należą: Republika Południowej Afryki (okolice Karoo, gdzie po raz pierwszy został odkryty), Indie (Deccan Traps), Australia (Broken Hill, Northern Territory), Stany Zjednoczone (New Jersey, Wirginia), Kanada (Quebec), Szkocja, Francja i Chiny.

Rzadkość

Bardzo pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy prehnitu to te o intensywnym, jednolitym, jabłkowozielonym zabarwieniu. Ważna jest również estetyka skupienia - dobrze wykształcone formy nerkowate, groniaste lub promieniste są bardzo poszukiwane. Przezroczystość i brak widocznych inkluzji również podnoszą wartość okazu. Duże, dobrze uformowane okazy są szczególnie cenne. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy prehnitu pochodzą z Republiki Południowej Afryki, zwłaszcza z rejonu Karoo, gdzie występują piękne, zielone skupienia. Indie, z rejonu Deccan Traps, również dostarczają wysokiej jakości okazów. Inne ważne lokalizacje to Australia (Broken Hill) i Stany Zjednoczone (New Jersey).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Prehnit można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć łagodnego mydła, a następnie dokładnie spłukać minerał czystą wodą. Ważne jest, aby po umyciu dokładnie osuszyć okaz, najlepiej miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać stosowania agresywnych środków chemicznych, takich jak kwasy czy silne detergenty, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Prehnit jest wrażliwy na wysoką temperaturę i gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie niektórych odmian kolorystycznych. Minerał ten nie jest szczególnie wrażliwy na wilgoć, ale długotrwałe przechowywanie w bardzo wilgotnym środowisku nie jest zalecane. ## Przechowywanie Prehnit najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Ze względu na jego twardość, okazy można przechowywać z innymi minerałami o podobnej twardości, aby uniknąć wzajemnego zarysowania. Mniejsze okazy można umieścić w oddzielnych pudełkach lub woreczkach, aby zapobiec uszkodzeniom.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej