Amazonit
Wzór chemiczny: K(AlSi₃O₈)
Amazonit to zielona lub niebieskozielona odmiana mikroklinu, minerału z grupy skaleni, ceniona za swój charakterystyczny kolor.
Opis
## Charakterystyka Amazonit jest odmianą mikroklinu, skalenia potasowego, charakteryzującą się intensywną zieloną lub niebieskozieloną barwą. Często tworzy masywne skupienia, choć bywa znajdowany także w postaci dobrze wykształconych kryształów. Jego kolor bywa niejednorodny, z jaśniejszymi lub ciemniejszymi pasmami, co nadaje mu atrakcyjny wygląd. ## Właściwości fizyczne Twardość amazonitu w skali Mohsa wynosi 6 do 6,5. Połysk jest szklisty, często z perłowym odcieniem na powierzchniach łupliwości. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość waha się w granicach 2,56-2,58 g/cm³. ## Barwy i odmiany Amazonit występuje w odcieniach zieleni, od jasnozielonego do intensywnie turkusowego lub niebieskozielonego. Za jego barwę odpowiadają śladowe ilości ołowiu w strukturze krystalicznej. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych poza ogólną nazwą amazonit. ## Historia i nazwa Nazwa "amazonit" pochodzi od rzeki Amazonki, choć minerał ten nie jest tam powszechnie znajdowany. Prawdopodobnie nazwa ta została nadana przez europejskich handlarzy, którzy mylili go z innymi zielonymi kamieniami pochodzącymi z regionu Amazonii. Minerał był znany i używany już w starożytnym Egipcie, gdzie służył do wyrobu biżuterii i amuletów. ## Zastosowania Amazonit jest wykorzystywany głównie jako kamień ozdobny i jubilerski. Wykonuje się z niego kaboszony, paciorki, drobne rzeźby oraz elementy dekoracyjne. Ze względu na swoją barwę i stosunkowo dobrą twardość, cieszy się popularnością w przemyśle biżuteryjnym.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Amazonit jest rozpoznawalny przede wszystkim po swojej charakterystycznej zielonej lub niebieskozielonej barwie. Często wykazuje delikatne, białe lub szare żyłki, które tworzą wzory na powierzchni. Jego szklisty połysk i twardość 6-6,5 w skali Mohsa są również pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Amazonit bywa mylony z nefrytem, jadeitem, chryzoprazem czy turkusem. Od nefrytu i jadeitu odróżnia go twardość (nefryt i jadeit są twardsze) oraz łupliwość. Chryzopraz ma bardziej jabłkowo-zielony kolor i jest zazwyczaj bardziej jednorodny. Turkus ma zazwyczaj bardziej matowy połysk i inną strukturę. ## Formy kryształów Amazonit najczęściej występuje w postaci masywnych skupień lub grubych tabliczkowych kryształów. Kryształy są zazwyczaj słupkowe, często z widocznym zbliźniaczeniem. Agregaty bywają ziarniste lub blaszkowe.
Środowisko geologiczne
## Geneza Amazonit powstaje w pegmatytach granitowych, które są skałami magmowymi o dużej ziarnistości. Tworzy się w końcowych etapach krystalizacji magmy, w obecności roztworów hydrotermalnych bogatych w potas, aluminium i krzem. Występuje również w niektórych żyłach hydrotermalnych i skałach metamorficznych. ## Asocjacje mineralne Amazonit często współwystępuje z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak kwarc (dymny, mleczny), albit, ortoklaz, muskowit, biotyt, turmaliny (szorl, elbait), granaty oraz topazy. ## Lokalizacje Znane złoża amazonitu znajdują się w Rosji (rejon Uralu, Półwysep Kolski), USA (Kolorado, Wirginia), Brazylii (Minas Gerais), Kanadzie, Indiach, Madagaskarze, Namibii i Etiopii.
Rzadkość
Niezbyt częsty
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy amazonitu charakteryzują się intensywną, jednolitą barwą zieloną lub niebieskozieloną. Ważna jest również przezroczystość - im bardziej przezroczysty okaz, tym wyższa jego wartość. Duże, dobrze wykształcone kryształy są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów. Brak pęknięć i inkluzji obniżających estetykę również wpływa na jakość. ## Popularne stanowiska Do najbardziej cenionych stanowisk amazonitu należą złoża w Rosji (rejon Uralu), gdzie znajdowane są duże, intensywnie zabarwione kryształy. Okazy z Kolorado w USA również są wysoko cenione ze względu na swoją barwę i formę krystaliczną.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Amazonit można czyścić delikatnie, używając miękkiej ściereczki i letniej wody z niewielką ilością łagodnego mydła. Po umyciu należy go dokładnie spłukać czystą wodą i osuszyć. Można również użyć miękkiej szczoteczki do usunięcia zabrudzeń z trudno dostępnych miejsc. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu amazonitu z silnymi chemikaliami, kwasami, zasadami oraz detergentami, które mogą uszkodzić jego powierzchnię lub zmienić barwę. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Amazonit najlepiej przechowywać oddzielnie od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Idealne jest owinięcie go w miękką tkaninę lub umieszczenie w oddzielnym woreczku lub pudełku. Przechowywać w miejscu o stabilnej temperaturze i z dala od bezpośredniego światła.