Ilmenit
Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>Ti<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>
Ilmenit to minerał tlenkowy żelaza i tytanu, będący głównym źródłem tytanu i jego związków, charakteryzujący się czarną barwą i submetalicznym połyskiem.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Połysk
- Sub Metallic
- Rysa
- Black to reddish brown
- Gęstość
- 4.68
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Ilmenit można rozpoznać po jego czarnej barwie, submetalicznym połysku i stosunkowo wysokiej gęstości. Charakterystyczna jest również jego czarna do czerwonobrunatnej rysa. ## Odróżnianie od podobnych Ilmenit bywa mylony z magnetytem lub hematytem. Od magnetytu odróżnia go brak silnego magnetyzmu (ilmenit jest paramagnetyczny, ale nie wykazuje silnego przyciągania do magnesu), a także czerwonobrunatna rysa (magnetyt ma rysę czarną). Od hematytu odróżnia go czarna rysa (hematyt ma rysę czerwoną do czerwonobrunatnej) oraz brak charakterystycznej dla hematytu iryzacji. ## Formy kryształów Ilmenit krystalizuje w układzie trygonalnym. Tworzy kryształy tabliczkowe, blaszkowe lub romboedryczne. Często występuje w postaci ziarnistych agregatów, zbitych mas lub wrostów w innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Ilmenit jest minerałem magmowym, krystalizującym w skałach magmowych zasadowych i ultrazasadowych, takich jak gabra, noryty i anortozyty. Występuje również w pegmatytach oraz jako minerał akcesoryczny w skałach metamorficznych. Jest odporny na wietrzenie, dlatego często koncentruje się w osadach aluwialnych i plażowych, tworząc złoża rozsypiskowe. ## Asocjacje mineralne Ilmenit często współwystępuje z magnetytem, hematytem, rutylem, anatazem, brookitem, apatytem, cyrkonem, plagioklazami i piroksenami. ## Lokalizacje Znaczące złoża ilmenitu występują w Norwegii (Tellnes), Kanadzie (Lac Tio w Quebecu), USA (Adirondacks w stanie Nowy Jork), Rosji (Ural), Australii (zachodnie wybrzeże), Indiach, Chinach i Afryce Południowej.
Rzadkość
Bardzo pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Cenione są okazy ilmenitu o dobrze wykształconych kryształach, zwłaszcza te o wyraźnym pokroju tabliczkowym lub romboedrycznym. Ważna jest również wielkość kryształów, ich połysk i brak uszkodzeń mechanicznych. Okazy z interesującymi asocjacjami mineralnymi również podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane okazy ilmenitu pochodzą z lokalizacji znanych z dużych i dobrze wykształconych kryształów, takich jak niektóre miejsca na Uralu w Rosji, w Norwegii oraz w Kanadzie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ilmenit jest minerałem stosunkowo twardym, co pozwala na jego czyszczenie za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody. Można użyć delikatnego mydła, a następnie dokładnie spłukać okaz czystą wodą. Po umyciu należy go osuszyć miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych kwasów lub zasad, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Ilmenit jest stabilny w normalnych warunkach, ale długotrwała ekspozycja na bardzo wysoką temperaturę nie jest zalecana. Bezpośrednie, intensywne światło słoneczne nie wpływa negatywnie na barwę ilmenitu, jednak zawsze zaleca się umiarkowane warunki przechowywania. ## Przechowywanie Okazy ilmenitu najlepiej przechowywać w zamkniętych gablotach lub pudełkach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego twardość, można go przechowywać w sąsiedztwie innych minerałów, jednak zawsze z zachowaniem ostrożności, aby uniknąć zarysowań delikatniejszych okazów.