Goethyt
Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup>O(OH)
Goethyt to powszechny minerał z grupy wodorotlenków żelaza, często występujący w formie nerkowatej, stalaktytowej lub promienistej.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-5.5
- Połysk
- Diamentowy do matowego
- Rysa
- Yellowish brown, orange-yellow, ocher-yellow
- Gęstość
- 4.27
- Łupliwość
- {010}; {100} less perfect.
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Goethyt można rozpoznać po charakterystycznej rdzawobrązowej rysie, połysku (często diamentowym lub lakowym na powierzchniach nerkowatych) oraz stosunkowo dużej gęstości. Często występuje w formie naciekowej, nerkowatej lub promienistej. ## Odróżnianie od podobnych Goethyt bywa mylony z hematytem, jednak rysa hematytu jest czerwonobrązowa, a goethytu żółtobrązowa. Od limonitu, który jest mieszaniną minerałów wodorotlenków żelaza, goethyt odróżnia się krystaliczną strukturą i stałym składem chemicznym. Odmiany ziemiste goethytu mogą być trudne do odróżnienia od innych minerałów ilastych, ale rysa jest kluczową cechą diagnostyczną. ## Formy kryształów Kryształy goethytu są zazwyczaj słupkowe lub igiełkowe, często prążkowane równolegle do osi c. Częściej spotyka się go w postaci agregatów promienistych, włóknistych, nerkowatych, stalaktytowych, botryoidalnych lub zbitych mas ziemistych.
Środowisko występowania
## Geneza Goethyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rud żelaza oraz w wyniku wietrzenia innych minerałów zawierających żelazo. Jest głównym składnikiem limonitu, który tworzy się w środowiskach bagiennych i jeziornych. Powstaje również w wyniku hydrotermalnych procesów niskotemperaturowych. ## Asocjacje mineralne Goethyt często współwystępuje z innymi minerałami żelaza, takimi jak hematyt, limonit, syderyt, piryt oraz z kwarcem, kalcytem i minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Znaczące złoża goethytu występują na całym świecie. Do ważnych lokalizacji należą: Niemcy (Siegen, Eiserfeld), Anglia (Cumbria), Francja (Alzacja), Stany Zjednoczone (Kolorado, Michigan), Australia (Pilbara) oraz Brazylia (Minas Gerais).
Rzadkość
Bardzo pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Cenione są okazy o dobrze wykształconych formach nerkowatych, stalaktytowych lub promienistych, z wyraźnym połyskiem i intensywną barwą. Duże, estetyczne skupienia kryształów igiełkowych są również bardzo poszukiwane. Czystość minerału i brak uszkodzeń mechanicznych podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Szczególnie cenione okazy goethytu pochodzą z Siegen w Niemczech, gdzie znajdowane są piękne, błyszczące skupienia nerkowate. Inne popularne miejsca to Cumbria w Anglii, znana z promienistych form, oraz niektóre lokalizacje w USA i Brazylii, gdzie występują duże okazy.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Goethyt można czyścić miękką szczoteczką lub ściereczką. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody, najlepiej destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. ## Czego unikać Należy unikać stosowania agresywnych środków chemicznych, takich jak kwasy, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Goethyt jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego odwodnienia i zmiany barwy. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne również może wpływać na jego wygląd. Ze względu na zawartość żelaza, należy chronić okazy przed nadmierną wilgocią, aby zapobiec korozji. ## Przechowywanie Okazy goethytu najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła. Delikatne, włókniste lub igiełkowe formy powinny być chronione przed uszkodzeniami mechanicznymi, na przykład poprzez umieszczenie ich w pudełkach z miękką wyściółką.