Elbait
Wzór chemiczny: Na(Al<sub>1.5</sub>Li<sub>1.5</sub>)Al<sub>6</sub>(Si<sub>6</sub>O<sub>18</sub>)(BO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>OH
Elbait to minerał z grupy turmalinów, charakteryzujący się bogactwem barw, od bezbarwnych po intensywnie zielone, niebieskie, czerwone i różowe.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 7.5
- Połysk
- Vitreous to oily.
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.9
- Łupliwość
- on <mi>{11_20} and {10_11}</mi>
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Elbait można rozpoznać po jego charakterystycznym słupkowym pokroju, często z pionowym prążkowaniem na ścianach kryształów. Kluczową cechą jest również szeroka gama barw, często występujących strefowo w jednym krysztale. Twardość 7.5 w skali Mohsa oraz szklisty połysk są również pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Elbait może być mylony z innymi turmalinami, takimi jak szorl (czarny turmalin) lub drawit, jednak różni się od nich składem chemicznym i często barwą. Od granatów odróżnia go pokrój kryształów i brak izometrycznych form. Od berylu (szmaragdu, akwamarynu) odróżniają go inne formy kryształów i często obecność prążkowania. ## Formy kryształów Elbait najczęściej tworzy wydłużone, słupkowe kryształy o przekroju trójkątnym lub sześciokątnym. Często występują na nich pionowe prążkowania. Agregaty mogą być promieniste, zbite lub tworzyć druzy.
Środowisko występowania
## Geneza Elbait powstaje głównie w pegmatytach granitowych, które są skałami magmowymi o dużej ziarnistości. Występuje również w niektórych żyłach hydrotermalnych oraz w skałach metamorficznych. Jego powstawanie jest związane z procesami krystalizacji z roztworów bogatych w bor, lit i aluminium w końcowych etapach krzepnięcia magmy. ## Asocjacje mineralne Elbait często współwystępuje z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak kwarc, skalenie (ortoklaz, albit), muskowit, lepidolit, spodumen, beryl oraz inne turmaliny. ## Lokalizacje Znane stanowiska elbaitu znajdują się na całym świecie. Do najważniejszych należą: Brazylia (Minas Gerais), Madagaskar (Antananarivo), Stany Zjednoczone (Kalifornia, Maine), Pakistan (Gilgit-Baltistan), Afganistan (Nuristan), Rosja (Ural) oraz Włochy (wyspa Elba).
Rzadkość
Pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy elbaitu to te o intensywnych, jednolitych barwach lub z wyraźną, estetyczną strefowością barwną. Ważna jest również przezroczystość, brak inkluzji i pęknięć oraz dobrze wykształcone, nieuszkodzone kryształy. Duże, dobrze uformowane kryształy są szczególnie poszukiwane. Okazy narosłe na matrycy są często bardziej wartościowe. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy elbaitu pochodzą z Brazylii, zwłaszcza ze stanu Minas Gerais, gdzie znaleziono wiele słynnych, wielobarwnych kryształów. Inne ważne źródła to Madagaskar, Afganistan i Pakistan, znane z wysokiej jakości okazów jubilerskich.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Elbait można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody z delikatnym mydłem. Należy dokładnie spłukać okaz, aby usunąć wszelkie pozostałości mydła. W przypadku okazów z licznymi szczelinami lub wrostkami, zaleca się użycie samej wody destylowanej. ## Czego unikać Należy unikać czyszczenia elbaitu ultradźwiękami lub parą, ponieważ może to uszkodzić okazy, zwłaszcza te z wewnętrznymi pęknięciami lub wrostkami. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie niektórych barw elbaitu. Unikać kontaktu z agresywnymi chemikaliami, takimi jak kwasy czy silne zasady. ## Przechowywanie Elbait powinien być przechowywany w oddzielnym pudełku lub miękkiej torebce, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Idealne warunki to stabilna temperatura i niska wilgotność. Okazy jubilerskie najlepiej przechowywać z dala od bezpośredniego światła.