Cytryn

Wzór chemiczny: SiO₂

Cytryn

Cytryn to żółta, żółto-pomarańczowa lub pomarańczowa odmiana kwarcu, ceniona w jubilerstwie i kolekcjonerstwie.

## Charakterystyka Cytryn jest odmianą kwarcu charakteryzującą się barwą od jasnożółtej do głębokiej pomarańczowo-brązowej. Barwa ta wynika z obecności śladowych ilości żelaza w strukturze krystalicznej. Kryształy cytrynu często występują w postaci słupów zakończonych ostrymi piramidami. Okazy mogą być przezroczyste lub przeświecające, a ich powierzchnia wykazuje szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Cytryn posiada twardość 7 w skali Mohsa, co czyni go minerałem stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego połysk jest szklisty. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Barwa cytrynu waha się od jasnożółtej, przez złocistożółtą, aż po pomarańczowo-brązową. Naturalny cytryn o intensywnym zabarwieniu jest rzadki. Większość cytrynów dostępnych na rynku to ametysty lub kwarc dymny poddane obróbce cieplnej, która zmienia ich barwę na żółtą lub pomarańczową. Takie okazy często mają bardziej czerwonawy odcień niż naturalne cytryny. ## Historia i nazwa Nazwa "cytryn" pochodzi od łacińskiego słowa "citrus", nawiązującego do cytrynowego koloru. Minerał ten był znany i wykorzystywany już w starożytności, choć często mylono go z topazem. Współczesne rozróżnienie i nazewnictwo utrwaliło się w XVIII wieku. ## Zastosowania Cytryn jest szeroko stosowany w jubilerstwie jako kamień ozdobny. Wykonuje się z niego pierścionki, naszyjniki, kolczyki i inne elementy biżuterii. Ze względu na swoją twardość i atrakcyjny wygląd, jest również ceniony przez kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Vitreous
Gęstość
0
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cytryn można rozpoznać po jego żółtej, pomarańczowej lub żółto-pomarańczowej barwie oraz szklistym połysku. Charakterystyczna jest również twardość 7 w skali Mohsa. Kryształy często mają postać heksagonalnych słupów zakończonych piramidami. ## Odróżnianie od podobnych Cytryn bywa mylony z topazem, który również występuje w żółtych odcieniach. Topaz jest jednak twardszy (8 w skali Mohsa) i ma inną łupliwość. Można go również pomylić z żółtym berylem lub szkłem. Od ametystu i kwarcu dymnego, które są często podgrzewane w celu uzyskania barwy cytrynu, odróżnia go barwa, choć rozróżnienie to bywa trudne bez specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Cytryn występuje zazwyczaj w postaci dobrze wykształconych kryształów o pokroju słupkowym, często z wyraźnymi ścianami piramidalnymi. Może tworzyć również skupienia ziarniste lub masywne.

Środowisko występowania

## Geneza Cytryn, jako odmiana kwarcu, powstaje w szerokim zakresie warunków geologicznych. Najczęściej spotykany jest w pegmatytach, żyłach hydrotermalnych oraz w skałach magmowych i metamorficznych. Naturalne cytryny powstają w wyniku naturalnego napromieniowania i ogrzewania kwarcu zawierającego śladowe ilości żelaza. ## Asocjacje mineralne Cytryn często współwystępuje z innymi minerałami kwarcowymi, takimi jak ametyst, kwarc dymny czy kryształ górski. Może również występować w towarzystwie skaleni, muskowitu i innych minerałów typowych dla pegmatytów i żył hydrotermalnych. ## Lokalizacje Znaczące złoża naturalnego cytrynu znajdują się w Brazylii (szczególnie w stanie Rio Grande do Sul), na Madagaskarze, w Rosji (Ural), Hiszpanii, Francji i USA. Brazylia jest głównym producentem cytrynu, zarówno naturalnego, jak i poddanego obróbce cieplnej.

Rzadkość

Niezbyt częsty

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy cytrynu charakteryzują się intensywną, jednolitą barwą, wysoką przezroczystością i brakiem widocznych inkluzji. Duże, dobrze wykształcone kryształy o wyraźnych ścianach są szczególnie poszukiwane. Naturalne cytryny o głębokiej barwie są znacznie bardziej wartościowe niż te poddane obróbce cieplnej. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy naturalnego cytrynu pochodzą z Brazylii, zwłaszcza z regionu Rio Grande do Sul, gdzie występują kryształy o pięknej, naturalnej barwie. Inne ważne źródła to Madagaskar i Rosja.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Cytryn można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody z delikatnym mydłem. Po umyciu należy dokładnie spłukać okaz czystą wodą i osuszyć miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu cytrynu z silnymi chemikaliami, takimi jak kwasy czy zasady, które mogą uszkodzić jego powierzchnię. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne może spowodować wyblaknięcie barwy, zwłaszcza w przypadku okazów sztucznie barwionych. Nagłe zmiany temperatury również mogą być szkodliwe. ## Przechowywanie Cytryn najlepiej przechowywać oddzielnie od innych, twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Idealne jest przechowywanie w miękkim woreczku lub oddzielnej przegródce w pudełku ekspozycyjnym, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej