Białe kryształy kwarcu faden z Wana w Pakistanie

Charakterystyka Kwarc jest jednym z najpospolitszych minerałów skorupy ziemskiej, stanowiącym podstawowy składnik wielu skał magmowych, metamorficznych i osadowych. Typowe okazy kwarcu charakteryzują się sześciokątnymi słupkowymi kryształami zakończonymi piramidami, często tworzącymi szczotki krystaliczne lub zrosty. Może występować w postaci zbitej, ziarnistej lub skrytokrystalicznej. Właściwości fizyczne Kwarc charakteryzuje się twardością 7 w skali Mohsa. Posiada szklisty połysk, a jego rysa jest biała. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość kwarcu wynosi 2.65 g/cm³. Barwy i odmiany Kwarc występuje w szerokiej gamie barw, od bezbarwnego (kwarc kryształowy), przez biały (kwarc mleczny), fioletowy (ametyst), różowy (kwarc różowy), żółty (cytryn), brązowy (kwarc dymny), po czarny (morion). Znane są również odmiany takie jak chalcedon, agat, onyks, jaspis, tygrysie oko, czy sokole oko, które są skrytokrystalicznymi formami kwarcu. Historia i nazwa Nazwa "kwarc" pochodzi prawdopodobnie od starogermańskiego słowa "Quarz", które odnosiło się do twardych minerałów. Już w starożytności kwarc był ceniony i wykorzystywany do wyrobu biżuterii, narzędzi oraz przedmiotów kultu. Pliniusz Starszy w swojej "Historii Naturalnej" opisywał kwarc jako lód, który skamieniał na zawsze. Zastosowania Kwarc ma szerokie zastosowanie w przemyśle. Jest wykorzystywany w elektronice do produkcji oscylatorów kwarcowych, w optyce do wyrobu soczewek i pryzmatów, a także jako surowiec do produkcji szkła, ceramiki i materiałów ściernych. Odmiany szlachetne kwarcu, takie jak ametyst, cytryn czy kwarc różowy, są popularnymi kamieniami jubilerskimi i ozdobnymi.

Cechy diagnostyczne

Rozpoznawanie Kwarc można rozpoznać po jego twardości (rysuje szkło), szklistym połysku oraz typowym pokroju krystalicznym (sześciokątne słupy zakończone piramidami). Często występuje w postaci zrostów lub agregatów. Przełam muszlowy jest również charakterystyczną cechą. Odróżnianie od podobnych Kwarc bywa mylony z kalcytem, jednak kalcyt jest znacznie bardziej miękki (twardość 3 w skali Mohsa) i reaguje z kwasem solnym. Może być również pomylony z topazem, który jest twardszy (twardość 8) i posiada doskonałą łupliwość. Odmiany kwarcu, takie jak ametyst czy cytryn, mogą być mylone z syntetycznymi odpowiednikami, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na inkluzje i naturalne niedoskonałości. Formy kryształów Kwarc najczęściej tworzy kryształy o pokroju słupkowym, zakończone dwoma piramidami. Często występują zrosty bliźniacze. Może również tworzyć agregaty ziarniste, zbite, nerkowate, groniaste, a także formy skrytokrystaliczne.

Środowisko powstawania

Geneza Kwarc jest minerałem o bardzo szerokim spektrum genezy. Powstaje w skałach magmowych (granity, ryolity), metamorficznych (gnejsy, kwarcyty) i osadowych (piaskowce, zlepieńce). Krystalizuje z roztworów hydrotermalnych w żyłach i geodach. Jest odporny na wietrzenie, dlatego często występuje w osadach rzecznych i morskich. Asocjacje mineralne Kwarc często współwystępuje z wieloma innymi minerałami, w zależności od środowiska geologicznego. W granitach towarzyszą mu skalenie i miki. W żyłach hydrotermalnych może występować z kalcytem, fluorytem, barytem, pirytem i innymi minerałami kruszcowymi. W skałach osadowych często jest związany z minerałami ilastymi. Lokalizacje Kwarc jest minerałem kosmopolitycznym, występującym na wszystkich kontynentach. Znane są liczne stanowiska kwarcu kryształowego w Brazylii (Minas Gerais), USA (Arkansas), Alpach (Szwajcaria, Francja, Austria). Ametysty pochodzą z Brazylii, Urugwaju, Rosji (Ural). Kwarc różowy występuje w Brazylii, USA, Madagaskarze. W Polsce kwarc jest pospolity, występując m.in. w Karkonoszach, Górach Izerskich i na Dolnym Śląsku.

Dla kolekcjonera

Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy kwarcu to te o dobrze wykształconych, przezroczystych kryształach, intensywnej barwie (w przypadku odmian kolorowych), bez widocznych uszkodzeń i inkluzji. Wielkość kryształów, ich czystość i estetyka zrostów mają istotny wpływ na wartość kolekcjonerską. Okazy z rzadkimi inkluzjami (np. rutylu, turmalinu) są również bardzo poszukiwane. Popularne stanowiska Do najbardziej cenionych stanowisk kwarcu należą te, które dostarczają okazy o wyjątkowej jakości i estetyce. Dla kwarcu kryształowego są to Brazylia i Alpy, dla ametystu - Brazylia i Urugwaj, a dla kwarcu różowego - Brazylia i Madagaskar. Okazy z tych lokalizacji często osiągają wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim.