Mordenit

Charakterystyka Mordenit jest uwodnionym krzemianem glinowo-sodowo-wapniowo-potasowym, należącym do grupy zeolitów. Występuje najczęściej w postaci skupień włóknistych, promienistych lub kulistych, rzadziej tworzy pojedyncze, wydłużone kryształy. Agregaty mordenitu mogą przypominać watę lub filc, a ich barwa bywa biała, bezbarwna, żółtawa lub różowawa. Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 3-4, co czyni go stosunkowo miękkim. Posiada doskonałą łupliwość wzdłuż płaszczyzny {100} oraz wyraźną wzdłuż {010}. Mordenit ma gęstość właściwą około 2.12 g/cm³. Jego rysa jest biała, a połysk szklisty do jedwabistego. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Barwy i odmiany Mordenit występuje w barwach bezbarwnych, białych, żółtawych oraz różowawych, co jest związane z obecnością domieszek. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych. Historia i nazwa Mordenit został odkryty w 1864 roku. Nazwa minerału pochodzi od miejscowości Morden w Nowej Szkocji w Kanadzie, gdzie po raz pierwszy go zidentyfikowano. Zastosowania Podobnie jak inne zeolity, mordenit znajduje zastosowanie jako adsorbent, katalizator, a także w procesach wymiany jonowej. Wykorzystuje się go w przemyśle chemicznym, petrochemicznym oraz w ochronie środowiska do oczyszczania gazów i cieczy.

Cechy diagnostyczne

Rozpoznawanie Mordenit można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju włóknistym lub promienistym, często tworzącym kuliste agregaty. Barwa biała, żółtawa lub różowawa oraz szklisty do jedwabistego połysk są również cechami diagnostycznymi. Twardość 3-4 w skali Mohsa pozwala na zarysowanie go stalowym narzędziem. Odróżnianie od podobnych Mordenit bywa mylony z innymi zeolitami o podobnym pokroju, takimi jak stilbit czy heulandyt. Od stilbitu może odróżniać go brak perłowego połysku na płaszczyznach łupliwości, a od heulandytu różnice w układzie krystalograficznym i wzorze chemicznym. Dokładne rozróżnienie często wymaga badań mikroskopowych lub dyfrakcji rentgenowskiej. Formy kryształów Mordenit najczęściej występuje w postaci włóknistych, promienistych lub kulistych agregatów. Rzadziej tworzy pojedyncze, wydłużone kryształy o pokroju słupkowym lub igiełkowym. Agregaty te mogą być zbite lub luźne, tworząc delikatne, puszyste formy.

Środowisko powstawania

Geneza Mordenit powstaje w niskotemperaturowych warunkach hydrotermalnych, często w pęknięciach i pustkach skał wulkanicznych, takich jak bazalty, andezyty i ryolity. Jest minerałem wtórnym, tworzącym się w wyniku alteracji szkliwa wulkanicznego lub innych minerałów krzemianowych. Asocjacje mineralne Mordenit często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak heulandyt, stilbit, laumontyt, chabazyt, a także z kalcytem, opalem, chalcedonem i kwarcem. Lokalizacje Znane stanowiska mordenitu znajdują się w Morden w Nowej Szkocji (Kanada), na Islandii, w Indiach (Dekan), w Stanach Zjednoczonych (Oregon, Waszyngton), we Włoszech (Sardynia) oraz w Japonii.

Dla kolekcjonera

Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy mordenitu to te o dobrze wykształconych, kulistych lub promienistych agregatach o intensywnej barwie i wyraźnym połysku. Czystość minerału, brak uszkodzeń mechanicznych oraz estetyczne ułożenie na matrycy również wpływają na jego wartość kolekcjonerską. Duże, kompletne okazy są szczególnie poszukiwane. Popularne stanowiska Szczególnie cenione okazy mordenitu pochodzą z Indii, zwłaszcza z rejonu Dekanu, gdzie występują w formie pięknych, kulistych agregatów w pustkach bazaltów. Inne popularne stanowiska to Islandia i Nowa Szkocja w Kanadzie.