Zeunerit
Zeuneryt to minerał z grupy autunitu, będący uwodnionym arsenianem miedzi i uranylu, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o intensywnie zielonej barwie.
Opis
## Charakterystyka Zeuneryt jest minerałem wtórnym, cenionym za intensywnie szmaragdowozieloną barwę. Typowe okazy składają się z cienkich, kwadratowych lub ośmiokątnych kryształów tabliczkowych, często zebranych w wachlarzowate lub podobne do książki agregaty. Kryształy bywają też ułożone w formie rozet lub tworzą naskorupienia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości 2-2.5 w skali Mohsa, i kruchy. Ma doskonałą, jednokierunkową łupliwość, co sprawia, że łatwo dzieli się na cienkie blaszki. Połysk jest szklisty, a na płaszczyznach łupliwości perłowy. Jest minerałem stosunkowo ciężkim, o gęstości około 3.2-3.4 g/cm³. ## Barwy i odmiany Jego barwa waha się od szmaragdowozielonej do żółtozielonej. Pod wpływem dehydratacji (utraty wody) może blednąć i stawać się bardziej matowy, przechodząc w metazeuneryt. Nie wyróżnia się odmian handlowych, ale jego bliskim analogiem jest torbernit, w którym arsen jest zastąpiony przez fosfor. ## Historia i nazwa Zeuneryt został opisany po raz pierwszy w 1872 roku przez niemieckiego mineraloga Albina Weisbacha. Nazwa minerału honoruje Gustava Antona Zeunera, dyrektora Akademii Górniczej we Freibergu w Saksonii. Miejscem typowym (locus typicus) jest Schneeberg w Niemczech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i radioaktywność, zeuneryt nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi jednak ważny obiekt badań naukowych i jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy to kwadratowe, tabliczkowe kryształy o szmaragdowozielonej barwie, doskonała łupliwość blaszkowa i wysoka radioaktywność. Minerał wykazuje również silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (UV). ## Odróżnianie od podobnych Zeuneryt jest wizualnie niemal identyczny z torbernitem. Pewne rozróżnienie tych dwóch minerałów jest możliwe jedynie za pomocą analizy chemicznej (np. EDS), która potwierdza obecność arsenu (w zeunerycie) lub fosforu (w torbernicie). Od innych zielonych minerałów uranylu, jak uranospinit czy nowacekit, różni się obecnością miedzi w składzie. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy cienkie, kwadratowe kryształy tabliczkowe. Mogą one występować pojedynczo, ale częściej tworzą wachlarzowate, promieniste lub książkowe agregaty. Spotykany jest również w formie naskorupień i nalotów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż uranu, które są jednocześnie zasobne w arsen i miedź. Krystalizuje z roztworów wodnych w warunkach niskich temperatur. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami uranylu, takimi jak torbernit, autunit, uranofan i uraninit (blenda smolista). Towarzyszą mu również siarczki i arsenki miedzi, np. chalkozyn, tennantyt, a także oliwenit i kornwallit. ## Lokalizacje Znaczące okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Niemczech (Schneeberg, Wittichen). Występuje także w Kornwalii (Wielka Brytania), Francji, Czechach (Jáchymov) oraz w USA (stany Utah, Arizona, Nevada). W Polsce znany jest z okolic Kowar i Radoniowa na Dolnym Śląsku.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Zeunerit