Senarmontite
Senarmontyt to wtórny tlenek antymonu, tworzący charakterystyczne, połyskliwe kryształy w formie regularnych ośmiościanów.
Opis
## Charakterystyka Senarmontyt jest tlenkiem antymonu, znanym przede wszystkim z tworzenia doskonale wykształconych, pojedynczych kryształów o kształcie ośmiościanu. Zazwyczaj są one bezbarwne, białe lub szarawe, o silnym połysku. Występuje jako produkt utleniania pierwotnych minerałów antymonu, głównie antymonitu. Okazy często składają się z licznych, drobnych, lśniących ośmiościanów narastających na skałę macierzystą lub na innych minerałach kruszcowych, tworząc efektowne druzy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2 do 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Charakteryzuje się żywicznym do subdiamentowego połyskiem, który nadaje kryształom dużą atrakcyjność wizualną. Jest stosunkowo ciężki jak na minerał o niemetalicznym wyglądzie - jego gęstość waha się od 5.22 do 5.30 g/cm³. Bywa przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane są kryształy bezbarwne, białe i w odcieniach szarości. Czasami bywa zabarwiony na żółtawo lub brązowawo przez domieszki lub inkluzje innych minerałów. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa senarmontyt została nadana w 1851 roku przez amerykańskiego mineraloga Jamesa Dwighta Danę. Uhonorował on w ten sposób francuskiego fizyka i mineraloga Henri Hureau de Sénarmonta (1808-1862), który jako pierwszy zsyntetyzował tę substancję w laboratorium i zbadał jej właściwości optyczne i krystalograficzne. Miejscem typowym, skąd pochodziły pierwsze opisane naturalne okazy, jest kopalnia Djebel Hammimat w Algierii. ## Zastosowania Senarmontyt, ze względu na rzadkość występowania w większych nagromadzeniach, nie ma znaczenia jako surowiec do pozyskiwania antymonu. Stanowi natomiast ceniony i poszukiwany kamień kolekcjonerski, zwłaszcza w formie dobrze wykształconych kryształów na matrycy skalnej.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną senarmontytu jest jego charakterystyczna forma krystaliczna - niemal zawsze występuje w postaci ostro zakończonych, regularnych ośmiościanów. Inne pomocne wskaźniki to niska twardość (2-2.5 w skali Mohsa), wysoka gęstość, żywiczny połysk oraz współwystępowanie z innymi minerałami antymonu, takimi jak antymonit. ## Odróżnianie od podobnych Senarmontyt jest dimorficzny z walentynitem - oba minerały mają ten sam wzór chemiczny (Sb₂O₃), ale krystalizują w innych układach. Walentynit (układ rombowy) tworzy kryształy tabliczkowe, listewkowe lub promieniste agregaty, co wyraźnie odróżnia go od ośmiościennych kryształów senarmontytu (układ regularny). Od innych minerałów o podobnym kształcie (np. niektóre spinele, fluoryt) odróżnia go przede wszystkim ekstremalna miękkość. ## Formy kryształów Dominującą i niemal jedyną formą występowania są proste lub lekko zmodyfikowane ośmiościany. Kryształy mogą być pojedyncze lub tworzyć druzy i naloty. Rzadziej spotyka się go w formie skupień ziarnistych lub masywnych naskorupień.
Środowisko geologiczne
## Geneza Senarmontyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających antymon. Tworzy się w wyniku powolnego utleniania pierwotnych siarczków antymonu, głównie antymonitu (Sb₂S₃), w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. Jest typowym minerałem strefy hipergenicznej. ## Asocjacje mineralne Najczęściej występuje w bezpośrednim sąsiedztwie minerałów, z których powstał, lub które tworzyły się w podobnych warunkach. Typowe minerały towarzyszące to antymonit, walentynit (jego polimorf), kermesyt, stibikonit, cervantyt, a także antymon rodzimy. ## Lokalizacje Klasyczne, znane na całym świecie stanowisko, skąd pochodzą wzorcowe okazy, to Djebel Hammimat w prowincji Konstantyna w Algierii. Inne ważne lokalizacje to kopalnia Srebrenica w Bośni i Hercegowinie, Příbram w Czechach, kopalnia Cetine di Cotorniano w Toskanii (Włochy), a także rejon South Ham w Quebec (Kanada) oraz liczne miejsca w Boliwii.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Senarmontite