Schmitterite
Rzadki telluryn uranylu tworzący cytrynowożółte, mikrokrystaliczne naloty i skorupy w strefach utleniania.
Opis
## Charakterystyka Schmitteryt jest minerałem wtórnym, należącym do grupy tellurynów. Występuje w postaci mikroskopijnych kryształów zebranych w kuliste agregaty (sferulity), a najczęściej tworzy cienkie naloty i naskorupienia na skale macierzystej. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny ze względu na intensywną, cytrynowożółtą lub słomkowożółtą barwę. Ze względu na obecność uranu, minerał ten jest radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy schmitterytu są zbyt małe, by można było ocenić ich właściwości makroskopowo. Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 2 w skali Mohsa. Wykazuje silny, niemal diamentowy połysk. Jest przeświecający. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 6,88 g/cm³, co jest wartością bardzo wysoką, typową dla minerałów uranu. ## Barwy i odmiany Schmitteryt jest jednobarwny. Jego kolor waha się od cytrynowożółtego do słomkowożółtego. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1971 roku przez Richarda V. Gainesa. Jego nazwa honoruje Ernsta Schmittera (1881–1964), niemieckiego inżyniera górnictwa, który przez wiele lat pracował w Meksyku i badał złoża, w których odkryto ten minerał. Miejscem typowym (miejscem pierwszego znalezienia) jest kopalnia Moctezuma (znana też jako Bambolla) w stanie Sonora w Meksyku. ## Zastosowania Schmitteryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjny wygląd i pochodzenie jest poszukiwany przez zaawansowanych kolekcjonerów minerałów, zwłaszcza specjalizujących się w minerałach rzadkich, mikromontach oraz minerałach uranu.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi schmitterytu są jego intensywny, cytrynowożółty kolor, występowanie w formie mikrokrystalicznych nalotów i sferulitów oraz silna radioaktywność, wykrywalna za pomocą licznika Geigera. Ważnym wskaźnikiem jest też jego parageneza, czyli współwystępowanie z innymi tellurkami i tellurynami w strefie utleniania. ## Odróżnianie od podobnych Schmitteryt można pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak carnotyt, tyuyamunit czy autunit. Odróżnienie od nich na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe. Pewną identyfikację daje jedynie analiza chemiczna (np. EDS), która wykaże jednoczesną obecność uranu i telluru, oraz analiza rentgenowska (XRD). Od innych żółtych tellurynów (np. emmonsytu) odróżnia go obecność uranu i silna radioaktywność. ## Formy kryształów Schmitteryt krystalizuje w układzie rombowym. Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które zazwyczaj występują w postaci promienistych skupień, sferulitów oraz cienkich naskorupień i nalotów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Schmitteryt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku wietrzenia i utleniania pierwotnych minerałów w złożach hydrotermalnych bogatych w tellur i uran. Formuje się w warunkach pustynnych, w strefie utleniania (żelaznej czapie), powyżej poziomu wód gruntowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często rzadkich, minerałów telluru i uranu. Najczęściej współwystępuje z paratellurytem, tellurem rodzimym, emmonsytem, uranitem, a także z kwarcem i hematytem. ## Lokalizacje Schmitteryt jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym praktycznie tylko z jednego miejsca na świecie. Najlepsze i jedyne znaczące okazy pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Moctezuma (Bambolla) w gminie Moctezuma, w stanie Sonora w Meksyku.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Sklep › Schmitterite