saleeityt
Saléeit to radioaktywny minerał wtórny z grupy autunitu, będący uwodnionym fosforanem uranylu i magnezu, tworzący charakterystyczne, żółte, tabliczkowe kryształy.
Opis
## Charakterystyka Saléeit jest minerałem należącym do grupy autunitu, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan uranylu i magnezu. Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub prostokątnym zarysie, które często układają się w wachlarzowate agregaty, rozety lub tworzą łuseczkowate naskorupienia na skale macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta do żółtozielonej barwa. Minerał ten wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym), co jest typowe dla wielu wtórnych minerałów uranu. ## Właściwości fizyczne Saléeit jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-3. Ma szklisty połysk, a na płaszczyznach łupliwości może być perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 3.27 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co sprawia, że łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne blaszki, podobnie jak mika. Jest minerałem silnie radioaktywnym i należy obchodzić się z nim z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną gamą barwną dla saléeitu jest spektrum od jasnożółtej, przez cytrynowożółtą, aż po żółtozieloną. Intensywność i odcień zależą od konkretnej lokalizacji i domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1932 roku przez Jacquesa Thoreau i Johannesa Franciscusa Vaesa. Jego nazwa upamiętnia Achille'a Salée (1883-1932), belgijskiego profesora geologii i mineralogii na Katolickim Uniwersytecie w Louvain. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze opisane okazy, jest kopalnia Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, saléeit nie ma znaczenia przemysłowego jako ruda uranu. Stanowi natomiast ceniony i poszukiwany kamień kolekcjonerski, będąc ważnym obiektem badań naukowych nad wtórnymi minerałami uranowymi.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi saléeitu są jego charakterystyczna cytrynowożółta do żółtozielonej barwa, tabliczkowy pokrój kryształów oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Najważniejszym testem jest jednak sprawdzenie fluorescencji - minerał ten intensywnie świeci na jaskrawy, żółtozielony kolor w świetle UV. Potwierdzeniem tożsamości jest pomiar radioaktywności za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Saléeit jest bardzo podobny do innych minerałów z grupy autunitu. Najtrudniejszy do odróżnienia jest autunit, który ma praktycznie identyczny wygląd i fluorescencję, ale zawiera wapń zamiast magnezu - rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. Torbernit, zawierający miedź, ma zwykle barwę zieloną i nie wykazuje fluorescencji. Nowaczekit jest dimorfem saléeitu i ma bardzo podobne właściwości. Uranofan tworzy skupienia igiełkowe lub promieniste i ma zazwyczaj jaśniejszy, słomkowożółty odcień. ## Formy kryształów Saléeit krystalizuje w układzie jednoskośnym, jednak jego kryształy są pseudotetragonalne - mają formę cienkich, kwadratowych lub prostokątnych tabliczek. Kryształy te rzadko występują pojedynczo. Zazwyczaj tworzą wachlarzowate lub promieniste agregaty, rozety, a także gęste, łuseczkowate naskorupienia i powłoki na powierzchni skał.
Środowisko geologiczne
## Geneza Saléeit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania wód gruntowych zawierających rozpuszczony fosfor i magnez na pierwotne minerały uranowe, takie jak uraninit. Krystalizuje w szczelinach i pustkach skał osadowych (głównie piaskowców i wapieni) oraz w granitach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. Do jego najczęstszych towarzyszy należą torbernit, autunit, uranofan, fosfouranylit, a także pierwotny uraninit. W paragenezie spotyka się również tlenki żelaza (getyt, limonit) oraz kwarc. ## Lokalizacje Znaczące złoża i wystąpienia saléeitu są ograniczone do kilku miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w Shinkolobwe (DRK), piękne okazy pochodzą z kopalni Ranger w Terytorium Północnym w Australii. Występuje również w USA, głównie w stanach Utah, Nevada, Arizona i Dakota Południowa. Znany jest także z kilku stanowisk w Europie, m.in. w Niemczech (Saksonia) i Francji (Rodan-Alpy).
Rzadkość
Niezbyt częsty
Sklep › saleeityt