Rietveldite
Rietveldit to ekstremalnie rzadki, wtórny siarczan uranylu i żelaza, tworzący kruche, żółte naloty i skupienia w kopalniach uranu.
Opis
## Charakterystyka Rietveldit jest minerałem należącym do grupy siarczanów, chemicznie uwodnionym siarczanem żelaza i uranylu. Występuje w postaci delikatnych, kruchych nalotów i skorup o charakterze wykwitów. Tworzy skupienia drobnych, listewkowych lub włóknistych kryształów, które rzadko osiągają rozmiary widoczne gołym okiem. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta do zielonkawożółtej barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest niezwykle kruchy i delikatny. Połysk opisywany jest jako szklisty na powierzchniach kryształów lub jedwabisty w przypadku skupień włóknistych. Jest przeświecający. Jego gęstość, obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury, wynosi około 3,65 g/cm³, jednak nie jest możliwa do zmierzenia w tradycyjny sposób z powodu formy występowania. ## Barwy i odmiany Rietveldit występuje w jednolitych odcieniach, od jasnożółtego i cytrynowego po zielonkawożółty. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku. Jego nazwa honoruje holenderskiego krystalografa Hugo M. Rietvelda (1932–2016), twórcę metody Rietvelda, fundamentalnej techniki używanej w analizie danych dyfrakcji proszkowej do udokładniania struktur krystalicznych. Odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z kopalni Blue Lizard w hrabstwie San Juan, Utah, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary i niestabilność, rietveldit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów i minerałów uranu.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami pozwalającymi zidentyfikować rietveldit są jego charakterystyczny cytrynowożółty kolor, forma występowania w postaci delikatnych nalotów i wykwitów oraz środowisko geologiczne - strefy utleniania złóż uranu, często na ścianach starych wyrobisk górniczych. Kluczową cechą diagnostyczną jest silna, zielona fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Rietveldit może być łatwo pomylony z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak zippeit, johannit, uranofan czy meta-autunit. Odróżnienie ich na podstawie cech wizualnych jest najczęściej niemożliwe. Rietveldit wyróżnia się specyficznym składem chemicznym (obecność żelaza) oraz unikalną strukturą krystaliczną, co jest możliwe do stwierdzenia jedynie w warunkach laboratoryjnych. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, wydłużone kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Zazwyczaj występują one w postaci splątanych skupień, agregatów włóknistych oraz nalotów i skorup pokrywających skałę macierzystą.
Środowisko geologiczne
## Geneza Rietveldit jest minerałem wtórnym. Powstaje w warunkach hipergenicznych, czyli w pobliżu powierzchni ziemi, w wyniku procesów wietrzenia. Tworzy się jako produkt utleniania pierwotnych minerałów uranu (głównie uraninitu) i siarczków (pirytu) pod wpływem wód zawierających rozpuszczony tlen. Jest typowym minerałem strefy utleniania złóż uranu, często krystalizującym jako wykwity na ścianach i ociosach wyrobisk górniczych w suchym klimacie. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i minerałami uranu. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są gips, halotrichit, heksahydryt, römerit, a także pierwotne minerały, z których powstaje - uraninit i piryt. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Lokalizacja typowa, z której pochodzą najlepsze i najliczniejsze okazy, to kopalnia Blue Lizard w Red Canyon, hrabstwo San Juan, w stanie Utah, USA. Poza tym jego obecność odnotowano w złożu uranu Schlema-Alberoda w Saksonii (Niemcy).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Sklep › Rietveldite