Pirotyn
Pirotyn to minerał z grupy siarczków, charakteryzujący się metalicznym połyskiem i barwą od brązowo-brązowej do czerwono-brązowej.
Opis
## Charakterystyka Pirotyn jest siarczkiem żelaza o zmiennym składzie chemicznym, często występującym w postaci mas ziarnistych lub skupień blaszkowych. Kryształy są rzadziej spotykane, zazwyczaj mają formę tabliczkową lub słupkową. Powierzchnia minerału często ulega matowieniu pod wpływem wietrzenia, przyjmując ciemniejsze odcienie. ## Właściwości fizyczne Twardość pirotynu w skali Mohsa wynosi 3.5-4. Posiada on metaliczny połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym. Gęstość właściwa pirotynu wynosi 4.58. ## Barwy i odmiany Pirotyn występuje w odcieniach brązowo-brązowych, czerwono-brązowych lub ciemnobrązowych. Barwa ta może zmieniać się na skutek utleniania powierzchni. ## Historia i nazwa Nazwa pirotyn pochodzi od greckiego słowa "pyr", oznaczającego ogień, co nawiązuje do iskrzenia minerału podczas uderzenia. Minerał został opisany w 1835 roku. ## Zastosowania Pirotyn stanowi lokalnie rudę żelaza, jednak jego głównym zastosowaniem jest pozyskiwanie siarki. Jest również poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją barwę i formy krystaliczne.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Pirotyn można rozpoznać po charakterystycznej barwie brązowo-brązowej do czerwono-brązowej, metalicznym połysku oraz ciemnoszarej rysie. Często występuje w skupieniach ziarnistych lub blaszkowych. ## Odróżnianie od podobnych Pirotyn bywa mylony z chalkopirytem, który ma bardziej żółtawą barwę i niższą twardość. Od pirytu odróżnia go brak wyraźnych kryształów izometrycznych oraz magnetyzm. Pirotyn jest słabo magnetyczny, co jest cechą diagnostyczną. ## Formy kryształów Kryształy pirotynu są zazwyczaj tabliczkowe lub słupkowe, często o heksagonalnym zarysie. Występuje również w postaci mas ziarnistych, skupień blaszkowych oraz nieregularnych wrostów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Pirotyn powstaje w różnych środowiskach geologicznych, najczęściej w skałach magmowych, zwłaszcza w zasadowych i ultrazasadowych intruzjach, gdzie krystalizuje z magmy. Występuje również w żyłach hydrotermalnych, tworząc się w wyniku działalności gorących roztworów wodnych. Może być także składnikiem skał metamorficznych, powstając w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury. ## Asocjacje mineralne Pirotyn często współwystępuje z innymi siarczkami, takimi jak chalkopiryt, piryt, pentlandyt, sfaleryt i galena. Może być również znajdowany w towarzystwie kwarcu, kalcytu i innych minerałów kruszcowych. ## Lokalizacje Znaczące złoża pirotynu występują w Sudbury w Kanadzie, w rejonie Norilsk w Rosji, w Skandynawii (np. w Norwegii i Szwecji), a także w Hiszpanii i USA.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Pirotyn
