Messelite
Messelit to uwodniony fosforan wapnia i żelaza, tworzący charakterystyczne promieniste agregaty i kuliste skupienia drobnych kryształów.
Opis
## Charakterystyka Messelit jest uwodnionym fosforanem należącym do grupy fairfieldytu. Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym, które najczęściej występują w formie promienistych, rozchodzących się wachlarzowo agregatów. Często formuje także kuliste lub półkuliste skupienia, a niekiedy występuje w postaci skupień włóknistych lub zbitych mas. Jest minerałem stosunkowo miękkim i kruchym. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5, a gęstość to około 3.16 g/cm³. Kryształy wykazują połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Messelit jest najczęściej bezbarwny, biały, szarawy lub ma odcień zielonkawobiały do bladożółtego. Pod wpływem utleniania zawartego w nim żelaza może ulegać przemianie w inne minerały, takie jak anapait, co często wiąże się ze zmianą barwy na zielonkawą lub brązowawą. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa messelitu pochodzi od miejsca jego odkrycia i pierwszego opisu – kopalni odkrywkowej łupków bitumicznych Messel (Grube Messel) koło Darmstadt w Hesji, w Niemczech. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1890 roku przez niemieckiego chemika Wilhelma Muthmanna. ## Zastosowania Messelit nie ma zastosowań przemysłowych. Jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski, poszukiwany ze względu na swoje charakterystyczne formy i występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi fosforanami.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą messelitu jest jego forma występowania – promieniste, wachlarzowate agregaty oraz kuliste skupienia. Pomocna w identyfikacji jest także jego stosunkowo niska twardość, perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości oraz środowisko występowania (późnoetapowe strefy pegmatytów lub osady bogate w materię organiczną). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi fosforanami z grupy fairfieldytu, takimi jak fairfieldyt (z manganem zamiast żelaza) czy collinsyt (z magnezem). Ostateczne rozróżnienie tych minerałów często wymaga analizy chemicznej. Messelit jest także prekursorem anapaitu, w który może się przekształcać; anapait ma jednak zazwyczaj intensywnie zieloną barwę i często tworzy kryształy wypełniające muszle skamieniałości. ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne, ale rzadko występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone osobniki. Najczęściej tworzą wachlarzowate, promieniste agregaty, sferolityczne (kuliste) skupienia oraz masy włókniste.
Środowisko geologiczne
## Geneza Messelit jest minerałem wtórnym, powstającym w niskich temperaturach. Formuje się w dwóch głównych typach środowisk. Pierwszym są granitowe pegmatyty, gdzie krystalizuje w późnych stadiach procesów hydrotermalnych. Drugim, charakterystycznym dla lokalizacji typowej, są osady sedymentacyjne, zwłaszcza łupki bitumiczne bogate w materię organiczną i fosfor pochodzący z rozkładu szczątków organizmów. ## Asocjacje mineralne W pegmatytach granitowych messelit współwystępuje z takimi minerałami jak tryfylit, zwłaszcza w strefach jego przemian, a także z ludlamitem, wiwianitem i fosforanami manganu. W osadach ilastych i łupkach jego minerałem towarzyszącym jest często syderyt, piryt oraz anapait, który powstaje w wyniku jego alteracji. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału na świecie to m.in. kopalnia Messel w Niemczech (lokalizacja typowa), liczne pegmatyty w rejonie Hagendorf w Bawarii (Niemcy), kopalnie w rejonie Custer w Dakocie Południowej (USA), takie jak Tip Top Mine, a także słynne stanowisko Rapid Creek w Terytorium Jukon w Kanadzie, skąd pochodzą jedne z najlepszych okazów na świecie.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Sklep › Messelite