Bementite
Bementyt to rzadki, bogaty w mangan krzemian warstwowy, tworzący charakterystyczne skupienia włókniste, promieniste lub sferolityczne o barwie od żółtej do brunatnej.
Opis
## Charakterystyka Bementyt jest uwodnionym krzemianem manganu, należącym do grupy serpentynów. Rzadko tworzy dostrzegalne, pojedyncze kryształy, najczęściej występując w postaci skupień włóknistych, spilśnionych, promienistych lub sferolitycznych. Jego wygląd bywa niepozorny, często przypomina zbite, matowe masy o strukturze podobnej do filcu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 6 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo twardym jak na krzemian warstwowy. Połysk jest zazwyczaj matowy, ziemisty lub jedwabisty w przypadku form włóknistych, a na powierzchniach przełamu bywa szklisty lub perłowy. Jest minerałem przeświecającym do niemal nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 3.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Bementyt przyjmuje barwy od bladożółtej, przez szarożółtą, żółtobrązową, aż po ciemnobrunatną. Ciemnienie barwy jest często związane z procesami utleniania manganu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1887 roku przez George'a Augusta Koeniga, honoruje Clarence'a S. Bementa (1843-1923), amerykańskiego przemysłowca i wybitnego kolekcjonera minerałów, w którego kolekcji po raz pierwszy zidentyfikowano ten minerał. Okaz pochodził z kopalni Trotter w Franklin, w stanie New Jersey, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Bementyt, ze względu na swoją rzadkość i zazwyczaj nieefektowny wygląd, nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi głównie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich, systematycznych oraz pochodzących z konkretnych lokalizacji, takich jak Franklin.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Bementyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach występowania - spilśnionych, filcowatych lub promienistych agregatach o żółtawej lub brązowej barwie. Wyróżnia go też stosunkowo wysoka twardość (6) jak na minerał o takim wyglądzie. Często współwystępuje z innymi minerałami manganu, co jest ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi krzemianami manganu, takimi jak piroksmangit czy rodonit, jednak te zazwyczaj tworzą bardziej zbite, ziarniste lub krystaliczne formy i mają inne właściwości fizyczne. Stilpnomelan może mieć podobny wygląd, ale jest znacznie bardziej miękki. Dokładna identyfikacja często wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają pokrój tabliczkowy lub listewkowy. Zazwyczaj bementyt tworzy agregaty włókniste, spilśnione (filcowe), promieniste, sferolityczne lub masywne, ziemiste skupienia.
Środowisko geologiczne
## Geneza Bementyt jest minerałem powstającym w wyniku procesów metamorficznych lub hydrotermalnych w złożach rud manganu. Tworzy się w warunkach stosunkowo niskich temperatur i ciśnień, często w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów manganu, takich jak rodonit czy węglany manganu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami manganu. W lokalizacji typowej (Franklin, New Jersey) są to willemit, franklinit, rodonit, baryt, kalcyt i piroksmangit. W innych lokalizacjach towarzyszą mu hausmanit, braunit, tefroit, alleghanyit i różne tlenki manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska bementytu znajdują się w USA, w okręgach górniczych Franklin i Sterling Hill w stanie New Jersey, a także na Półwyspie Olimpijskim w stanie Waszyngton. Występuje również w kopalniach manganu w Japonii (np. kopalnia Noda-Tamagawa, prefektura Iwate), w RPA (zagłębie Kalahari), we Włoszech (Liguria) oraz w Szwecji (Värmland).
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Bementite