Bastnäsite-(Nd)
Rzadki minerał z grupy bastnäsytu, węglan fluoru neodymu, wyróżniający się dominacją tego pierwiastka ziem rzadkich.
Opis
## Charakterystyka Bastnäsyt-(Nd) to minerał należący do grupy bastnäsytu, w którym pierwiastek ziem rzadkich, neodym, dominuje nad innymi. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne kryształy o sześciobocznym zarysie, często ze smugowanymi ścianami. Występuje również w postaci ziarnistych skupień lub wrosłych ziaren. Jego barwa waha się od czerwonobrązowej i różowobrązowej do żółtobrązowej. Minerał jest zazwyczaj przeświecający do nieprzezroczystego, o połysku szklistym, a na powierzchniach przełamu często żywicznym lub tłustym. ## Właściwości fizyczne Twardość bastnäsytu-(Nd) w skali Mohsa wynosi 4 do 4.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5.19 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających pierwiastki ziem rzadkich. Wykazuje dobrą łupliwość w jednej płaszczyźnie, a jego przełam jest nierówny do słabo muszlowego. ## Barwy i odmiany Dominujące barwy to odcienie brązu, różu i czerwieni, co jest związane z obecnością neodymu. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych; jego nazwa precyzyjnie definiuje go jako człon grupy bastnäsytu z dominującym neodymem. ## Historia i nazwa Nazwa grupy "bastnäsyt" pochodzi od kopalni Bastnäs w Szwecji, gdzie po raz pierwszy zidentyfikowano minerał z tej grupy (bastnäsyt-(Ce)). Człon z dominującym neodymem, bastnäsyt-(Nd), został formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału stosunkowo niedawno. Jego lokalizacją typową jest kopalnia Red Cloud w górach Gallinas w Nowym Meksyku (USA), gdzie występuje w żyłach fluorytowych. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, bastnäsyt-(Nd) nie ma zastosowania przemysłowego jako ruda neodymu. Stanowi natomiast cenny obiekt badań naukowych dotyczących geochemii pierwiastków ziem rzadkich oraz jest poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji są: wysoka gęstość, sześcioboczny zarys kryształów, żywiczny połysk na przełamie oraz charakterystyczne środowisko występowania (żyły bogate w REE, karbonatyty). Reakcja z kwasem (burzenie) jest cechą diagnostyczną dla węglanów, ale niszczy próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie bastnäsytu-(Nd) od innych minerałów z grupy bastnäsytu (np. znacznie pospolitszego bastnäsytu-(Ce)) jest niemożliwe bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). Może być mylony z monacytem, który jest jednak twardszy i krystalizuje w innym układzie. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj tabliczkowe lub krótkie, heksagonalne pryzmy. Często tworzy agregaty ziarniste, rozetowe lub występuje w formie nieregularnych mas wrośniętych w skałę macierzystą.
Środowisko geologiczne
## Geneza Bastnäsyt-(Nd) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji z roztworów bogatych we fluor, dwutlenek węgla i pierwiastki ziem rzadkich. Najczęściej tworzy się w żyłach kruszcowych, zwłaszcza fluorytowo-barytowych, oraz w karbonatytach i skałach alkalicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z fluorytem, barytem, celestynem, kalcytem, kwarcem oraz innymi minerałami ziem rzadkich, takimi jak synchisyt, parysyt, monacyt czy allanit. ## Lokalizacje Najważniejszą i typową lokalizacją są żyły fluorytowe w kopalni Red Cloud, Gallinas Mountains, Nowy Meksyk, USA. Został również zidentyfikowany w innych miejscach o podwyższonej koncentracji REE, na przykład w kompleksie Pajarito w Nowym Meksyku.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Sklep › Bastnäsite-(Nd)