Ammoniojarosite
Ammoniojarosyt to rzadki minerał z grupy ałunitu, będący amonowym analogiem jarosytu, tworzący najczęściej żółte, ziemiste naloty i skupienia.
Opis
## Charakterystyka Ammoniojarosyt to uwodniony siarczan żelaza i amonu, należący do supergrupy ałunitu. Jest amonowym odpowiednikiem znacznie bardziej rozpowszechnionego jarosytu. Najczęściej występuje w postaci ziemistych, proszkowych lub zbitych mas, a także jako naskorupienia i naloty. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i osiągają mikroskopijne rozmiary, przyjmując formę tabliczek lub romboedrów. Jego barwa jest charakterystyczna i waha się od jasnożółtej do żółtobrązowej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3.5 w skali Mohsa. Połysk w przypadku skupień ziemistych jest matowy lub ziemisty, natomiast na ścianach rzadkich kryształów może być szklisty. Jest kruchy, a jego gęstość wynosi około 3.02 g/cm³, co jest wartością niższą niż dla większości siarczanów metali. Zazwyczaj jest nieprzezroczysty, choć bardzo małe i cienkie kryształy mogą przeświecać. ## Barwy i odmiany Ammoniojarosyt występuje w różnych odcieniach koloru żółtego, od bladożółtego i słomkowego, przez intensywnie żółty, aż po ciemny żółtobrązowy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności jonów amonowych (łac. *ammonium*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do jarosytu. Został po raz pierwszy opisany w 1902 roku przez Williama F. Hillebranda i Samuela L. Penfielda. Jako miejsce typowe (pierwszego znalezienia) podawana jest niesprecyzowana lokalizacja w stanie Utah w USA. ## Zastosowania Ammoniojarosyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego, będąc cennym nabytkiem w kolekcjach systematycznych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi ammoniojarosytu są jego intensywnie żółta barwa, ziemisty lub proszkowy pokrój oraz specyficzne środowisko występowania, takie jak hałdy płonących kopalń węgla. Jest stosunkowo miękki i pozostawia jasnożółtą rysę. ## Odróżnianie od podobnych Ammoniojarosyt jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od **jarosytu**. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) w celu potwierdzenia obecności amonu zamiast potasu. Można go pomylić z **siarką rodzimą**, która ma podobną barwę, lecz jest znacznie bardziej miękka (1.5-2.5 w skali Mohsa) i występuje w innych warunkach. Pola uprawne **limonitu** są zwykle bardziej brązowe i mają ciemniejszą, żółtobrązową rysę. ## Formy kryształów Kryształy, jeśli występują, są mikroskopijne i należą do układu trygonalnego. Zwykle mają postać sześciobocznych tabliczek lub małych romboedrów. Zdecydowanie najczęściej spotyka się go w formie ziemistych, pylastych lub zbitych skupień, a także jako skorupy i naloty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Ammoniojarosyt jest minerałem wtórnym, powstającym w środowiskach kwaśnych i bogatych w siarczany, przy jednoczesnej obecności źródła amoniaku. Typowe miejsca jego formowania to strefy utleniania złóż siarczkowych (zwłaszcza pirytu) w łupkach zawierających materię organiczną. Często tworzy się na płonących hałdach węgla kamiennego i w ich otoczeniu, gdzie amoniak powstaje w wyniku termicznego rozkładu materii organicznej. Bywa również spotykany w produktach ekshalacji wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi siarczanami, takimi jak gips, melanteryt, jarosyt i ałunit. Towarzyszą mu również siarka rodzima, piryt, markasyt oraz minerały ilaste. ## Lokalizacje Do najważniejszych światowych lokalizacji należą obszary związane z górnictwem węgla. Znaczące okazy pochodzą z płonących hałd w rejonie Kladna w Czechach oraz z okolic miasta Wuda w Mongolii Wewnętrznej (Chiny). W USA występuje m.in. w kopalniach węgla w Pensylwanii oraz w łupkach w stanie Utah i Wyoming.
Rzadkość
Rzadki
Sklep › Ammoniojarosite