Allabogdanite
Ekstremalnie rzadki fosforek żelaza i niklu, znany głównie z meteorytu żelaznego Onello, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna.
Opis
## Charakterystyka Allabogdanit jest minerałem z grupy fosforków, chemicznie klasyfikowanym jako fosforek żelaza i niklu. Występuje w postaci bardzo małych, płytkowych lub ziarnistych skupień, zwykle o rozmiarach mikroskopowych. Jest minerałem nieprzezroczystym o metalicznym połysku. W świetle odbitym pod mikroskopem jego barwa jest opisywana jako szarawa z różowawym lub żółtawym odcieniem. Ze względu na swój skład i pochodzenie, jest obiektem zainteresowania głównie w badaniach naukowych z zakresu mineralogii i meteorytyki. ## Właściwości fizyczne Allabogdanit charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Jego połysk jest wyraźnie metaliczny. Jest minerałem kruchym i nieprzezroczystym. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 7.13 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie wykazuje zróżnicowania barwnego. Jego wygląd jest stały, a obserwowane niewielkie różnice w odcieniach wynikają z warunków obserwacji w świetle odbitym. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Allabogdanit został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1997 roku. Jego nazwa honoruje rosyjską geolog dr Allę V. Bogdanovą z Wszechrosyjskiego Naukowo-Badawczego Instytutu Geologicznego (VSEGEI) w Petersburgu. Został odkryty i opisany na podstawie materiału z meteorytu żelaznego Onello, znalezionego w dorzeczu rzeki Onello na Płaskowyżu Ałdańskim w Jakucji (Rosja). ## Zastosowania Allabogdanit nie ma żadnych zastosowań komercyjnych ani przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik specyficznych warunków formowania się ciał macierzystych meteorytów. Jest także poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i meteorytów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja allabogdanitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na jego mikroskopijne rozmiary i występowanie w postaci wrostków, nie można go rozpoznać na podstawie cech wizualnych. Pewne rozpoznanie wymaga użycia mikroskopu metalograficznego do obserwacji w świetle odbitym oraz analizy chemicznej za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności żelaza, niklu i fosforu w odpowiednich proporcjach. Ostatecznym potwierdzeniem jest analiza struktury krystalicznej metodą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Allabogdanit można pomylić z innymi fosforkami żelaza i niklu występującymi w meteorytach, przede wszystkim ze schreibersytem ((Fe,Ni)₃P) oraz nikelfosforkiem ((Ni,Fe)₃P). Odróżnienie opiera się wyłącznie na analizie chemicznej, która wykazuje inny stosunek atomów metalu do fosforu (2:1 dla allabogdanitu, 3:1 dla schreibersytu i nikelfosforku), oraz na badaniu struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Allabogdanit tworzy drobne, blaszkowate (lamelarne) lub nieregularne, ziarniste agregaty. Często występuje w postaci płytek powstałych w wyniku procesów odmieszania w obrębie większych kryształów innych minerałów, takich jak taenit.
Środowisko geologiczne
## Geneza Allabogdanit jest minerałem formującym się w warunkach ekstremalnie redukcyjnych, przy bardzo niskiej prężności tlenu. Takie środowisko jest charakterystyczne dla wnętrz planetozymali, z których pochodzą meteoryty żelazne. Powstaje podczas bardzo powolnego stygnięcia stopu żelazowo-niklowego, w wyniku czego dochodzi do krystalizacji lub odmieszania faz fosforkowych. Poza meteorytami, jego występowanie stwierdzono w skałach formacji Hatrurim w Izraelu, gdzie powstał w wyniku naturalnej pirometamorfizmu. ## Asocjacje mineralne W meteorycie Onello allabogdanit współwystępuje z kamacytem, taenitem, plesytem, schreibersytem i nikelfosforkiem. W lokalizacji lądowej w Izraelu towarzyszą mu żelazo rodzime, piryt i inne minerały wysokotemperaturowe. ## Lokalizacje Najważniejszą i typową lokalizacją jest meteoryt żelazny Onello, znaleziony w Jakucji w Rosji. Minerał ten zidentyfikowano również w kopalni złota Hishikari w Japonii oraz w pirometamorficznych skałach formacji Hatrurim w rejonie Morza Martwego w Izraelu i Palestynie.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Sklep › Allabogdanite