Błękitno-zielona chryzokola z Kaokoveld

Charakterystyka Chryzokola jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż miedzi. Zazwyczaj tworzy skupienia nerkowate, groniaste, skorupowe lub naloty, rzadziej występuje w postaci mikrokrystalicznych kryształów. Jej barwa waha się od zielonej, przez niebiesko-zieloną, do niebieskiej, a także czarniawoniebieskiej, czarnej, brązowej, rzadko żółtej. Często bywa mylona z turkusem ze względu na podobną kolorystykę. Właściwości fizyczne Chryzokola charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 2.5-3.5, co czyni ją minerałem stosunkowo miękkim. Połysk chryzokoli jest zmienny, od szklistego do matowego. Minerał ten jest przezroczysty do nieprzezroczystego. Gęstość właściwa wynosi około 1.93 g/cm³. Barwy i odmiany Najczęściej spotykane barwy to różne odcienie zieleni i błękitu. Chryzokola może występować również w barwie czarnej, brązowej, a rzadko żółtej. Niektóre odmiany zawierające domieszki innych minerałów mogą tworzyć atrakcyjne wzory i tekstury, np. chryzokola w kwarcu, gdzie drobne inkluzje chryzokoli nadają kwarcowi niebiesko-zieloną barwę. Historia i nazwa Nazwa "chryzokola" pochodzi od greckich słów "chrysos" (złoto) i "kolla" (klej), co odnosi się do jej historycznego zastosowania jako spoiwa do lutowania złota. Minerał ten był znany i wykorzystywany już w starożytności, a jego właściwości opisano już w 315 roku p.n.e. Zastosowania Chryzokola jest cenionym kamieniem ozdobnym i kolekcjonerskim. Ze względu na swoją barwę i stosunkowo łatwą obróbkę, jest wykorzystywana do wyrobu biżuterii, kaboszonów oraz rzeźb. Nie ma znaczących zastosowań przemysłowych poza jubilerstwem i kolekcjonerstwem.

Cechy diagnostyczne

Rozpoznawanie Chryzokola jest często rozpoznawana po charakterystycznej, niebiesko-zielonej barwie oraz braku wyraźnej łupliwości. Występuje zazwyczaj w skupieniach nerkowatych, groniastych lub jako naloty. Jej stosunkowo niska twardość (2.5-3.5 w skali Mohsa) jest również cechą diagnostyczną. Odróżnianie od podobnych Chryzokola bywa mylona z turkusem, azurytem i malachitem. Od turkusu odróżnia ją niższa twardość i brak wyraźnej łupliwości. Od azurytu i malachitu różni się brakiem reakcji z kwasem solnym (azuryt i malachit reagują z kwasem, wydzielając dwutlenek węgla). Chryzokola ma również inną rysę – jasnozieloną, podczas gdy azuryt ma rysę niebieską, a malachit zieloną. Formy kryształów Chryzokola rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy. Najczęściej występuje w postaci skupień skrytokrystalicznych: nerkowatych, groniastych, kulistych, skorupowych, nalotów lub pseudomorfoz po innych minerałach miedzi.

Środowisko powstawania

Geneza Chryzokola jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż miedzi. Tworzy się w wyniku wietrzenia krzemianów miedzi w obecności krzemionki i wody. Często występuje w środowiskach bogatych w miedź, gdzie wody gruntowe niosące rozpuszczone jony miedzi reagują z minerałami krzemianowymi. Asocjacje mineralne Chryzokola często współwystępuje z innymi minerałami miedzi, takimi jak azuryt, malachit, kupryt, tenoryt, a także z kwarcem, chalcedonem, limonitem i innymi minerałami strefy utleniania. Lokalizacje Znaczące złoża chryzokoli znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do ważnych lokalizacji należą: Arizona (USA), Chile, Peru, Rosja (Ural), Kongo (Katanga), Izrael (Timna), Australia, Meksyk i Wielka Brytania.

Dla kolekcjonera

Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy chryzokoli charakteryzują się intensywną, jednolitą barwą (najczęściej niebiesko-zieloną), brakiem pęknięć i inkluzji innych minerałów, które mogłyby obniżyć jej estetykę. Cenione są również okazy o interesujących formach skupień, takich jak nerkowate lub groniaste, a także te, które tworzą pseudomorfozy po innych minerałach. Chryzokola wrośnięta w kwarc (chryzokola kwarcowa) jest również bardzo poszukiwana ze względu na swoją twardość i trwałość. Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy chryzokoli pochodzą z Arizony w USA, zwłaszcza z kopalni Ray, Globe i Miami. Inne ważne źródła to Chile (np. kopalnia Chuquicamata), Peru, Kongo (region Katanga) oraz Rosja.