Lithiowodginite
Fórmula química: LiTa<sup>5+</sup><sub>3</sub>O<sub>8</sub>
Litiowodginit to bardzo rzadki minerał z grupy tlenków, będący związkiem litu i tantalu, znajdowany niemal wyłącznie w jednym miejscu na świecie.
Descripción
## Charakterystyka Litiowodginit jest minerałem należącym do grupy wodginitu, wyróżniającym się obecnością litu w składzie chemicznym. Tworzy zazwyczaj niewielkie, anhedralne (nieforemne) ziarna lub subhedralne (częściowo wykształcone) kryształy, rzadko przekraczające kilka milimetrów. Jego barwa jest ciemna, od czerwonobrązowej do niemal czarnej, a połysk opisywany jest jako submetaliczny. Z powodu swojej rzadkości i niepozornego wyglądu jest minerałem interesującym głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów i naukowców. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5.5 w skali Mohsa oraz znaczną gęstością, sięgającą 7.98 g/cm³, co jest typowe dla minerałów tantalu. Jest nieprzezroczysty, jedynie na bardzo cienkich odłamkach może przeświecać. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest podmuszlowy do nierównego. ## Barwy i odmiany Litiowodginit występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej, od ciemnego czerwonobrązowego do czarnego. Nie wyróżnia się dla niego żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności litu (łac. *lithium*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do wodginitu. Został on oficjalnie opisany jako nowy gatunek minerału w 1992 roku przez T. Scotta Ercita, Petra Černego i Franka C. Hawthorne'a na podstawie materiału pochodzącego z typowej lokalizacji w Kanadzie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, litiowodginit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz cenny okaz w zaawansowanych kolekcjach systematycznych.
Características diagnósticas
## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji litiowodginitu są jego wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), ciemna barwa, submetaliczny połysk i twardość. Kluczowe jest jednak miejsce występowania - niemal zawsze są to pegmatyty typu LCT (lit-cez-tantal) - oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami tantalu. ## Odróżnianie od podobnych Litiowodginit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od wodginitu, tantalitu czy kolumbitu. Wodginit nie zawiera litu, a jego skład jest zdominowany przez mangan, cynę i tantal. Tantalit i kolumbit mają inne struktury krystaliczne. Pewne rozróżnienie tych minerałów wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie nieregularnych ziaren wrośniętych w skałę macierzystą (głównie albit). Rzadziej tworzy słabo wykształcone, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy.
Ambiente geológico
## Geneza Litiowodginit krystalizuje w końcowych stadiach ewolucji magmowej, w wysoce zróżnicowanych i wzbogaconych w pierwiastki rzadkie (Li, Cs, Ta, Nb, Sn) pegmatytach granitowych, określanych jako pegmatyty typu LCT. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów pegmatytowych, takich jak wodginit, tantalite-(Mn), tapiolit-(Fe), mikrolit, simpsonit, a także bardziej pospolitych: albit (zwłaszcza odmiana cleavelandyt), kwarc, spodumen i miki litowe (lepidolit). ## Lokalizacje Lokalizacją typową i głównym miejscem występowania litiowodginitu na świecie jest kopalnia Tanco, położona nad jeziorem Bernic Lake w Manitobie w Kanadzie. Jest to jedno z najsłynniejszych na świecie złóż pegmatytowych bogatych w tantal, cez i lit. Poza tą lokalizacją, jego wystąpienia są ekstremalnie rzadkie.
Rareza
Bardzo rzadki
Aspectos para coleccionistas
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału, każdy dobrze zidentyfikowany okaz jest cenny. Najwyżej wyceniane są egzemplarze z widocznymi, choćby częściowo wykształconymi kryształami, zwłaszcza jeśli są osadzone na matrycy skalnej (np. na alicie) w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są unikatowe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich o znaczeniu komercyjnym jest kopalnia Tanco w Manitobie (Kanada). Okazy z tej lokalizacji stanowią standard, do którego porównuje się wszystkie inne potencjalne znaleziska.
Cuidado y conservación
## Czyszczenie Okazy litiowodginitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć go wodą destylowaną. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą powodować mikropęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów i zasad. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go zarysować. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Jako minerał stabilny, nie wymaga specjalnych warunków dotyczących wilgotności czy ekspozycji na światło.