Ferri-mottanaite-(Ce)

Fórmula química: Ca4Ce3+2Fe3+(Be1.5☐0.5)[Si4B4O22]O2

Ferri-mottanaite-(Ce) to bardzo rzadki borokrzemian wapnia, ceru i żelaza z grupy hellandytu, tworzący ciemnobrązowe, pryzmatyczne kryształy.

Descripción

## Charakterystyka Ferri-mottanaite-(Ce) jest złożonym borokrzemianem należącym do grupy hellandytu. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, które rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub niedbale ułożonych agregatów. Minerał charakteryzuje się ciemną, czerwonobrązową do niemal czarnej barwą i jest zazwyczaj nieprzezroczysty, choć najcieńsze odłamki mogą przeświecać. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi około 6. Ma połysk szklisty, na niektórych powierzchniach przechodzący w żywiczny. Gęstość obliczona to około 4,11 g/cm³, co jest wartością stosunkowo wysoką, typową dla minerałów zawierających pierwiastki ziem rzadkich. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą jest ciemna, czerwonobrązowa do czarnej. Ze względu na rzadkość występowania nie wyróżniono żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2015 roku. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - członu "Ferri" wskazującego na dominację żelaza (Fe³⁺) na określonej pozycji w strukturze krystalicznej - oraz do jego związku z mottanaitem-(Ce). Przyrostek "(Ce)" zgodnie z nomenklaturą Levinsona oznacza, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w tym minerale. Miejscem typowym jest Tre Croci we Włoszech. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, ferri-mottanaite-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz cenny okaz w zaawansowanych kolekcjach systematycznych i mikrominerałów.

Características diagnósticas

## Rozpoznawanie Identyfikacja ferri-mottanaite-(Ce) jest niezwykle trudna i w praktyce niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych (analiza chemiczna EDS/WDS). Cechami wizualnymi, które mogą go sugerować, są: pryzmatyczna forma kryształów, ciemnobrązowa do czarnej barwa, szklisty połysk oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (eufotydy w kompleksie wulkanicznym). Jest nieaktywny lub bardzo słabo radioaktywny. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi ciemnymi minerałami pryzmatycznymi, takimi jak schorl (czarny turmalin), egiryn, gadolinit, a zwłaszcza z innymi minerałami z grupy hellandytu. Od schorlu i egirynu różni się zazwyczaj środowiskiem występowania i minerałami towarzyszącymi. Pewne odróżnienie od pozostałych członków grupy hellandytu wymaga potwierdzenia składu chemicznego. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, słupkowe lub pryzmatyczne kryształy, często zakończone płaskimi pinakoidami. Kryształy te grupują się w promieniste lub bezładne agregaty, wrastając w skałę macierzystą.

Ambiente geológico

## Geneza Ferri-mottanaite-(Ce) powstaje w warunkach wysokotemperaturowych, w późnych stadiach krystalizacji magmy. Występuje w miarolitycznych kawernach w obrębie sanidynitowych bomb wulkanicznych, będących częścią kompleksu wulkanicznego Cimino-Vico we Włoszech. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z sanidynem, piroksenami z szeregu diopsyd-hedenbergit, a także z rzadkimi minerałami, takimi jak vonsenit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania ferri-mottanaite-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - Tre Croci, w pobliżu Vetralla, w prowincji Viterbo, w regionie Lacjum we Włoszech.

Rareza

Bardzo rzadki

Aspectos para coleccionistas

## Kryteria jakości Jakość okazów, które są niemal wyłącznie mikrominerałami, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i stopień wykształcenia kryształów - im bardziej zdefiniowane ściany i zakończenia, tym lepiej. Liczy się również wielkość kryształów (nawet 2-3 mm to już duży okaz) oraz ich obfitość na matrycy. Atrakcyjność podnosi kontrast z jasną skałą macierzystą (np. białym sanidynem) oraz brak uszkodzeń. ## Ceny rynkowe Ceny za dobrze wykształcone mikrominerały ferri-mottanaite-(Ce) z potwierdzoną analizą chemiczną wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset euro, w zależności od jakości i estetyki okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - lokalizacji typowej Tre Croci we Włoszech.

Cuidado y conservación

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na rzadkość i potencjalną kruchość, odradza się mycie w wodzie, a zwłaszcza stosowanie myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest potencjalnie wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz kontaktu z chemikaliami. Przechowywać z dala od minerałów o wyższej twardości, aby zapobiec zarysowaniom. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym, wyściełanym pudełku typu "perky box", co chroni go przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach wilgotnościowych i termicznych.