Batoniite
Fórmula química: Al<sub>8</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>5</sub>(OH)<sub>14</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>18</sub>·5H<sub>2</sub>O
Batoniit to ekstremalnie rzadki, uwodniony siarczan glinu, tworzący bezbarwne, tabliczkowe kryształy.
Descripción
## Charakterystyka Batoniit jest minerałem z grupy siarczanów, występującym w postaci mikroskopijnych, sześciobocznych, tabliczkowych kryształów. Są one bezbarwne do białych i zazwyczaj tworzą niewielkie, rozetowe agregaty lub stosy. Poszczególne kryształy są przezroczyste i wykazują perłowy połysk na powierzchniach łupliwości, a szklisty na pozostałych ścianach. Ze względu na swój niewielki rozmiar, jest to minerał przeznaczony głównie dla kolekcjonerów mikrominerałów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest niezwykle miękki i kruchy. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 2,03 g/cm³. Charakteryzuje się doskonałą łupliwością w jednej płaszczyźnie, równoległej do podstawy heksagonalnych tabliczek, co odpowiada za jego perłowy połysk. ## Barwy i odmiany Batoniit jest bezbarwny lub biały. Nie są znane żadne jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje profesora Marco Batoniego (ur. 1961), włoskiego kolekcjonera minerałów i badacza mineralogii Toskanii. Został on oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku. Miejscem typowym (jedynym znanym miejscem występowania) jest kopalnia Cetine di Cotorniano w Toskanii we Włoszech. ## Zastosowania Batoniit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy i rzadki gatunek mineralny.
Características diagnósticas
## Rozpoznawanie Identyfikacja batoniitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS). Cechami wizualnymi, które mogą go sugerować, są mikroskopijne, heksagonalne, tabliczkowe kryształy o perłowym połysku, występujące w paragenezie z innymi rzadkimi siarczanami w kopalni Cetine. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi bezbarwnymi, tabliczkowymi minerałami wtórnymi, takimi jak gips czy inne rzadkie siarczany z tej samej lokalizacji. Gips krystalizuje jednak w układzie jednoskośnym i ma inne właściwości fizyczne. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Batoniit tworzy cienkie, heksagonalne (sześcioboczne) płytki i blaszki. Kryształy te często występują w postaci niewielkich, ułożonych w stosy pakietów lub tworzą rozetowe skupienia.
Ambiente geológico
## Geneza Batoniit jest minerałem wtórnym pochodzenia post-górniczego. Powstaje w wyniku powolnego wietrzenia minerałów kruszcowych (głównie pirytu) w niskotemperaturowych, kwaśnych i wilgotnych warunkach, jakie panują w opuszczonych chodnikach kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich, wtórnych siarczanów, takich jak alunogen, meta-alunogen, tschermigit, jurbanit oraz pospolitszego gipsu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania batoniitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Cetine di Cotorniano, niedaleko Chiusdino w prowincji Siena, Toskania, Włochy.
Rareza
Ekstremalnie rzadki
Aspectos para coleccionistas
## Kryteria jakości Jakość okazów batoniitu, będących wyłącznie mikrominerałami, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i stopień wykształcenia heksagonalnych kryształów. Wyżej cenione są okazy z wyraźnymi, nieuszkodzonymi tabliczkami. Istotna jest również obfitość minerału na matrycy skalnej oraz estetyka całego skupienia. Wartość podnosi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Najcenniejsze i jedyne dostępne okazy pochodzą z kopalni Cetine di Cotorniano we Włoszech. Jest to klasyczna lokalizacja dla wielu rzadkich, wtórnych siarczanów, co czyni ją niezwykle popularną wśród wyspecjalizowanych kolekcjonerów.
Cuidado y conservación
## Czyszczenie Okazy batoniitu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Należy czyścić je wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Absolutnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. ## Czego unikać Minerał ten jest uwodnionym siarczanem, więc kontakt z wodą lub przechowywanie w wilgotnym środowisku może prowadzić do jego rozpuszczenia lub chemicznej degradacji. Należy unikać wysokich temperatur, które mogą spowodować odwodnienie i zniszczenie struktury kryształu. Jest bardzo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamykanych pojemnikach typu micromount, które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz zmianami wilgotności otoczenia. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.