Arupite
Fórmula química: Ni<sup>2+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O
Bardzo rzadki, uwodniony fosforan niklu, tworzący delikatne, zielone naloty i skupienia igiełkowych kryształów.
Descripción
## Charakterystyka Arupite jest uwodnionym fosforanem niklu, należącym do grupy wivianitu. Występuje najczęściej w formie delikatnych, kruchych nalotów i skorup o charakterze wykwitów. Tworzy również niewielkie skupienia promienistych lub splątanych agregatów, zbudowanych z drobnych, igiełkowych lub blaszkowych kryształów. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy są najczęściej doceniane w formie mikromineralogicznej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5. Charakteryzuje się szklistym połyskiem, który na powierzchniach doskonałej łupliwości może przechodzić w perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość właściwa to 2.83 g/cm³. ## Barwy i odmiany Arupite przybiera barwy od jasnozielonej i jabłkowozielonej do zielononiebieskiej. Jest niklowym analogiem żelazowego wivianitu i kobaltowego erytrynu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1980 roku przez S.Y. Chowa, J.D. Grice'a i J.A. Tanco. Nazwa "arupite" honoruje włoską rodzinę Arup, w szczególności dr Giancarla Arupa, w uznaniu ich wkładu w rozwój mineralogii i wspieranie badań naukowych. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, arupite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Características diagnósticas
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi arupite są jego jasnozielona barwa, występowanie w formie delikatnych nalotów i igiełkowych agregatów, bardzo niska twardość oraz specyficzne środowisko występowania. Jest to minerał wtórny w strefach utleniania złóż niklu. ## Odróżnianie od podobnych Arupite jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od annabergitu (Ni₃(AsO₄)₂·8H₂O), z którym często współwystępuje. Annabergit jest arsenianem, podczas gdy arupite to fosforan, więc ich pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej (np. EDS). Różni się od wivianitu (zwykle niebieski, zawiera żelazo) i erytrynu (różowy do karminowego, zawiera kobalt). ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, igiełkowe (wydłużone wzdłuż osi c) lub blaszkowe kryształy, które łączą się w promieniste agregaty, splątane skupienia, skorupy i naloty.
Ambiente geológico
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (żelazna czapa) złóż kruszców niklu. Formuje się w wyniku procesów wietrzenia i przeobrażania pierwotnych siarczków niklu, takich jak pentlandyt czy milleryt, pod wpływem wód zasobnych w fosforany. ## Asocjacje mineralne Arupite często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami niklu i kobaltu. Typowe minerały towarzyszące to annabergit, morenozyt, a także pierwotne siarczki jak pentlandyt, milleryt, nickelin, gersdorffit oraz gips. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest kopalnia niklu i miedzi Carr Boyd Rocks, położona na zachód od Kalgoorlie w Australii Zachodniej. Jest to ekstremalnie rzadki minerał, a potwierdzone wystąpienia poza lokalizacją typową są nieliczne.
Rareza
Bardzo rzadki
Aspectos para coleccionistas
## Kryteria jakości Jakość okazów arupite, które niemal zawsze mają charakter mikromontażowy, ocenia się na podstawie bogactwa nalotu, wielkości i wykształcenia mikrokryształów w agregatach oraz estetyki kompozycji z minerałami towarzyszącymi. Intensywność i czystość zielonej barwy również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie, okazy kolekcjonerskie pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Carr Boyd Rocks w Australii Zachodniej. Znaleziska z innych miejsc są rzadkością i mają głównie znaczenie naukowe.
Cuidado y conservación
## Czyszczenie Okazy arupite są niezwykle delikatne i miękkie. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą; jeśli jest to absolutnie konieczne, dopuszczalny jest bardzo krótki kontakt z wodą destylowaną i natychmiastowe osuszenie. ## Czego unikać Arupite jest wrażliwy na chemikalia i łatwo rozpuszcza się w kwasach. Należy go chronić przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą prowadzić do dehydratacji i zniszczenia struktury kryształu. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym, stabilnym środowisku, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności.