Allanite-(La)

Fórmula química: CaLaFe₂+Al₂(Si₂O₇)(SiO₄)O(OH)

Rzadki minerał z grupy epidotu, będący odmianą allanitu z dominującym lantanem, o czarnej barwie i występowaniu w pegmatytach.

## Charakterystyka Allanit-(La) jest rzadkim minerałem należącym do grupy allanitu, w obrębie supergrupy epidotu. Jest krzemianem o złożonym składzie chemicznym, w którym lantan jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich. Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym, jednak najczęściej występuje w formie nieregularnych, wtopionych ziaren lub skupień w masie skalnej. Jego barwa jest zazwyczaj czarna do brunatnoczarnej. Ze względu na możliwą obecność pierwiastków promieniotwórczych (jak tor), bywa metamiktyczny, co oznacza, że jego struktura krystaliczna uległa częściowemu lub całkowitemu zniszczeniu przez własne promieniowanie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5.5 w skali Mohsa. Połysk jest szklisty do żywicznego, a na zwietrzałych powierzchniach matowy. Jest minerałem nieprzezroczystym, jedynie w bardzo cienkich odłamkach może przeświecać. Jego gęstość jest stosunkowo wysoka, wynosi około 3.89 g/cm³, co jest efektem obecności ciężkich pierwiastków, takich jak lantan i żelazo. Metamiktyzacja wpływa na jego właściwości fizyczne, obniżając twardość i gęstość oraz zmieniając przełam na muszlowy. ## Barwy i odmiany Allanit-(La) jest z definicji odmianą allanitu, wyróżnioną na podstawie dominacji lantanu. Jego barwa jest jednolita, w odcieniach od czarnej po ciemnobrunatną. Nie tworzy odmian barwnych ani nie posiada odrębnych nazw handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego składu chemicznego - dominującego lantanu (La) - oraz do jego przynależności do grupy allanitu. Grupa ta została nazwana na cześć szkockiego mineraloga Thomasa Allana (1777-1833), który jako pierwszy opisał jej głównego przedstawiciela, allanit-(Ce). Allanit-(La) został formalnie wydzielony jako osobny gatunek mineralny w 1987 roku przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w celu uporządkowania nazewnictwa w grupie allanitu. Miejscem typowym, skąd pochodzi wzorzec minerału, jest Buer w Norwegii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, allanit-(La) nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi obiekt zainteresowania naukowego jako wskaźnik procesów geochemicznych w skałach magmowych oraz jako źródło informacji o koncentracji pierwiastków ziem rzadkich. Jest również ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i minerałach systematycznych.

Propiedades

Dureza Mohs: 5.5
Brillo: Vitreous, Resinous
Raya: Gray, grayish-brown
Densidad: 3.89
Exfoliación: Poor/Indistinct on {001}
Fractura: Conchoidal to Uneven
Transparencia: Translucent to Opaque
Sistema cristalino: Monoclinic

Características diagnósticas

## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację są: czarna barwa, żywiczny lub szklisty połysk, wysoka gęstość oraz występowanie w pegmatytach skał alkalicznych. Potencjalna słaba radioaktywność, wykrywalna za pomocą licznika Geigera, jest silną wskazówką diagnostyczną dla minerałów z grupy allanitu. ## Odróżnianie od podobnych Allanit-(La) jest wizualnie nieodróżnialny od innych minerałów z grupy allanitu, zwłaszcza znacznie powszechniejszego allanitu-(Ce). Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS, WDS). Od czarnego turmalinu (szerlu) różni się brakiem prążkowania na ścianach kryształów i innym pokrojem. Można go również pomylić z gadolinitem, euksenitem czy samarsomitem, które mają podobną barwę, gęstość i często są metamiktyczne. W tych przypadkach identyfikacja również wymaga specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie jednoskośnym. Kryształy, jeśli wykształcone, przyjmują formę grubych tabliczek lub wydłużonych pryzmatów. Częściej jednak spotykany jest w postaci wrosłych, nieregularnych ziaren i skupień o charakterze masywnym.

Entorno geológico

## Geneza Allanit-(La) jest minerałem magmowym, krystalizującym jako minerał akcesoryczny w późnych stadiach powstawania skał bogatych w krzemionkę i alkalia. Jego tworzenie się jest związane ze środowiskami o podwyższonej koncentracji pierwiastków ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami pegmatytów alkalicznych i syenitowych, takimi jak mikroklin, albit, kwarc, egiryn, cyrkon, tytanit oraz innymi minerałami REE. ## Lokalizacje Najważniejszym i wzorcowym miejscem występowania (localitas typica) jest gospodarstwo Buer w dolinie Bjørkedalen, niedaleko Porsgrunn w okręgu Telemark w Norwegii. Jest to klasyczna lokalizacja dla wielu rzadkich minerałów pegmatytowych.

Rareza

Rzadki

Para coleccionistas

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, które dla allanitu-(La) są niezwykle rzadkie. Wysoko cenione są również bogate skupienia w macierzystej skale, zwłaszcza z potwierdzonej analitycznie lokalizacji typowej. Wartość okazu podnosi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane okazy pochodzą z miejsca typowego w Buer w Norwegii. Znaleziska z innych lokalizacji mają wartość głównie naukową, dopóki nie zostaną dokładnie zbadane i opisane.

Cuidado y almacenamiento

## Czyszczenie Okazy allanitu-(La) można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Należy unikać silnych wibracji, dlatego myjki ultradźwiękowe nie są zalecane, zwłaszcza w przypadku okazów metamiktycznych lub spękanych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury. Jako minerał potencjalnie promieniotwórczy, wymaga ostrożnego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu podczas ewentualnej obróbki. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, oznaczonych pudełkach, co jest standardową praktyką dla minerałów promieniotwórczych. Chroni to również inne minerały w kolekcji przed ewentualnym długotrwałym napromieniowaniem. Etykieta powinna zawierać informację o potencjalnej radioaktywności.

Referencias externas

https://en.wikipedia.org/wiki/https%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2Fwiki%2FAllanite

Fuentes