Alicewilsonita-(YLa)

Fórmula química: Na₂Sr₂YLa(CO₃)₆·₃H₂O

Bardzo rzadki, uwodniony węglan sodu, strontu, itru i lantanu, tworzący niewielkie, tabliczkowe kryształy w unikalnym środowisku geologicznym.

## Charakterystyka Alicewilsonit-(YLa) jest złożonym, uwodnionym minerałem z grupy węglanów. Występuje w formie niewielkich, dobrze wykształconych kryształów o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym, często zebranych w rozetowe lub promieniste agregaty. Okazy są zazwyczaj bardzo małe, co klasyfikuje go jako typowy minerał mikromontowy. Jego kruche kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą około 3 w skali Mohsa, co czyni go podatnym na zarysowania. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości może wykazywać połysk perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona dla tego minerału wynosi około 3,35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Alicewilsonit-(YLa) jest najczęściej bezbarwny, biały lub przybiera blade odcienie różu i żółci. Nie posiada nazwanych odmian handlowych. Istnieje jego analog z dominującym cerem, nazwany alicewilsonit-(YCe), który tworzy z nim serię. Nazwa minerału z sufiksem -(YLa) wskazuje na dominację itru (Y) i lantanu (La) w określonych pozycjach w jego strukturze krystalicznej. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Alice Evelyn Wilson (1881–1964), pionierską kanadyjską geolog i paleontolog, pierwszą kobietę, która została członkiem Royal Society of Canada. Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2020 roku. Jego odkrycie miało miejsce w kamieniołomie Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie, który jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, alicewilsonit-(YLa) nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i mikromontowych.

Propiedades

Dureza Mohs: 3
Brillo: Vitreous to Pearly
Raya: White
Densidad: 3.35
Exfoliación: Good on {010}
Fractura: Uneven
Transparencia: Transparent to Translucent
Sistema cristalino: Triclinic

Características diagnósticas

## Rozpoznawanie Identyfikacja alicewilsonitu-(YLa) jest niezwykle trudna bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) czy mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich kluczowymi wskazówkami są: charakterystyczna lokalizacja (Mont Saint-Hilaire), pokrój kryształów (małe, tabliczkowe, często w rozetach), niska twardość oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi węglanami z Mont Saint-Hilaire, takimi jak jego analog alicewilsonit-(YCe) lub minerały z grupy ankylitu i mckelveyitu. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej składu. Od pospolitszych węglanów, jak kalcyt, odróżnia go specyficzny pokrój kryształów i środowisko występowania. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej tabliczkowe lub grubo tabliczkowe, heksagonalne w zarysie. Często tworzą promieniste lub rozetowe skupienia, w których pojedyncze kryształy nakładają się na siebie.

Entorno geológico

## Geneza Alicewilsonit-(YLa) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w kawernach i szczelinach w obrębie syenitów nefelinowych i związanych z nimi pegmatytów. Środowisko to, bogate w pierwiastki ziem rzadkich, stront i sód, sprzyja powstawaniu unikalnych i złożonych minerałów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie wielu innych rzadkich gatunków charakterystycznych dla Mont Saint-Hilaire. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą egiryn, albit, mikroklin, analcym, serycyt, a także rzadsze, jak ancylit-(Ce), mckelveyit-(Y) i jego analog alicewilsonit-(YCe). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania alicewilsonitu-(YLa) na świecie jest jego lokalizacja typowa - słynny kamieniołom Poudrette, zlokalizowany na wzgórzu Mont Saint-Hilaire, w regionie Montérégie, w prowincji Quebec w Kanadzie.

Rareza

Ekstremalnie rzadki

Para coleccionistas

## Kryteria jakości W przypadku minerału mikromontowego, jakim jest alicewilsonit-(YLa), najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami. Wartość okazu wzrasta wraz z wielkością i przejrzystością kryształów, ich estetycznym rozmieszczeniem na matrycy skalnej oraz intensywnością ewentualnego zabarwienia (np. różowego). Atrakcyjność podnosi również obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione, a zarazem jedyne dostępne na rynku okazy, pochodzą z kamieniołomu Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Lokalizacja ta jest mekką dla kolekcjonerów rzadkich minerałów, a okazy z niej pochodzące mają szczególną wartość.

Cuidado y almacenamiento

## Czyszczenie Minerał jest bardzo miękki i delikatny. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać czyszczenia na mokro. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć minimalnej ilości wody destylowanej, aplikując ją precyzyjnie i natychmiast osuszając okaz. ## Czego unikać Jako węglan, alicewilsonit-(YLa) jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowny rozkład. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych oraz nagłych zmian temperatury. Ze względu na niską twardość, jest podatny na uszkodzenia mechaniczne i zarysowania. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, stabilnych pudełkach typu "micromount", z dala od twardszych minerałów. Zaleca się ochronę przed kurzem, wibracjami oraz bezpośrednim światłem słonecznym, które teoretycznie mogłoby wpłynąć na blade zabarwienie niektórych kryształów.

Fuentes

IMA Mineral List (CNMNC)