Mangangordonite

Chemical formula: Mn²⁺Al₂(PO₄)₂(OH)₂ · ₈H₂O

Mangangordonit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan manganu i glinu, tworzący niewielkie, tabliczkowe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Mangangordonit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan manganu i glinu. Stanowi manganowy analog gordonitu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, które rzadko przekraczają kilka milimetrów. Występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów, a także w promienistych lub wachlarzowatych agregatach. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3, co czyni go minerałem miękkim, podatnym na zarysowania. Ma gęstość 2,36 g/cm³, stosunkowo niską dla minerałów. Charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Posiada dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Najczęściej jest bezbarwny lub biały. Może przyjmować również odcienie bladoróżowe, żółtawe lub zielonkawe, zależnie od domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji manganu (Mn) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do gordonitu. Został opisany po raz pierwszy w 1976 roku przez Petera B. Leavensa, Corneliusa S. Hurlbuta Jr. oraz Josepha A. Nelena. Miejscem typowym jest kopalnia Foote Lithium Co. w Kings Mountain, w hrabstwie Cleveland (Karolina Północna, USA). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, mangangordonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Properties

Mohs hardness: 3
Color: Colorless, white, may be stained yellow, tan, or brown
Luster: Vitreous
Streak: White
Density: 2.36
Cleavage: {010}
Fracture: Uneven
Transparency: Transparent,Translucent
Crystal system: Triclinic

Diagnostic features

## Rozpoznawanie Mangangordonit można rozpoznać po jego charakterystycznych, małych, tabliczkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Niska twardość, szklisty połysk oraz występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi fosforanami w pegmatytach granitowych są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Reakcja chemiczna potwierdzająca obecność manganu jest ostatecznym dowodem. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi fosforanami o podobnym wyglądzie. Najtrudniejszy do odróżnienia jest gordonit, który jest jego magnezowym analogiem i często ma identyczny wygląd - rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. Można go również pomylić z paravauxytem lub metavauxytem, od których różni się formą kryształów i właściwościami optycznymi. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości {010}, lub krótkopryzmatyczne. Często występują jako rozetkowe, wachlarzowate lub promieniste skupienia drobnych kryształów narastające na powierzchni innych minerałów.

Geological environment

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w złożonych pegmatytach granitowych. Tworzy się w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń pierwotnych minerałów fosforanowych, takich jak tryfylit-litiofilit, w późnych stadiach krystalizacji pegmatytu. ## Asocjacje mineralne Mangangordonit współwystępuje z szeroką gamą innych, często rzadkich, minerałów fosforanowych. W lokalizacji typowej (Foote Mine) znaleziono go w towarzystwie gordonitu, montgomeryitu, paravauxytu, kingsmountytu, rockbridge’itu, strengitu i laueitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania mangangordonitu jest kopalnia Foote Lithium Co. w Karolinie Północnej, USA, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Notowany jest również z kopalni Tip Top w hrabstwie Custer (Dakota Południowa, USA). Poza Stanami Zjednoczonymi jego wystąpienia są nieliczne i słabiej udokumentowane.

Rarity

Bardzo rzadki

For collectors

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy mangangordonitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami. Ze względu na typowe niewielkie rozmiary, wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość. Atrakcyjność podnoszą również estetyczne, promieniste agregaty oraz umiejscowienie na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z widoczną, różową lub zielonkawą barwą są bardziej poszukiwane niż bezbarwne. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z lokalizacji typowej - kopalni Foote w Karolinie Północnej. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału. Okazy z kopalni Tip Top w Dakocie Południowej również cieszą się uznaniem.

Care and storage

## Czyszczenie Okazy mangangordonitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Ze względu na niską twardość (3 w skali Mohsa) jest podatny na zarysowania. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka. W razie potrzeby można go przemyć w wodzie destylowanej, a następnie delikatnie osuszyć sprężonym powietrzem lub pozostawić do samoistnego wyschnięcia. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Mangangordonit jest wrażliwy na działanie kwasów i innych silnych chemikaliów. Jako minerał uwodniony, może ulec uszkodzeniu (dehydratacji) pod wpływem wysokiej temperatury, dlatego należy unikać jego podgrzewania. Nie zaleca się również długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami, które mogłyby go porysować. Najlepiej trzymać go w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i kurzu.

Sources

IMA Mineral List (CNMNC)