Magnesiozippeite
Chemical formula: Mg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)O<sub>2</sub>·3.5H<sub>2</sub>O
Magnezjozippeit to rzadki, wtórny minerał uranu, tworzący jaskrawożółte, proszkowe naloty, silnie fluoryzujące w świetle UV.
Description
## Charakterystyka Magnezjozippeit jest uwodnionym siarczanem uranylowo-magnezowym, należącym do grupy zippeitu. Występuje niemal wyłącznie w formie mikrokrystalicznych, ziemistych lub proszkowych nalotów i skorup. Rzadko tworzy dostrzegalne gołym okiem kryształy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawożółta lub pomarańczowożółta barwa. Ze względu na swój skład chemiczny jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, a jego skupienia są kruche i łatwo się rozcierają. Połysk jest najczęściej matowy lub ziemisty, w gęstszych agregatach bywa woskowy. Jest minerałem o dużej gęstości, co jest typowe dla minerałów uranu. Poszczególne, mikroskopijne kryształki mogą być przeświecające, jednak jego skupienia są w pełni nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną barwą magnezjozippeitu jest intensywnie żółta, często z odcieniem pomarańczowym lub zielonkawym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany i nazwany w 1976 roku przez zespół mineralogów (Clifford Frondel, Jun Ito, Robert Honea, Mary E. Mrose). Nazwa nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności magnezu (łac. *magnesium*) - oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do zippeitu. Jako miejsce typowe (miejsce pierwszego znalezienia) wskazano kopalnię Delta w hrabstwie Emery, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Magnezjozippeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych i rzadkich gatunkach mineralogicznych.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Najważniejszymi cechami diagnostycznymi magnezjozippeitu są jego jaskrawożółta barwa, ziemisty lub proszkowy charakter skupień oraz bardzo intensywna, żółtozielona fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Kluczową, choć wymagającą specjalistycznego sprzętu cechą, jest jego silna radioaktywność. ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie magnezjozippeitu od innych minerałów z grupy zippeitu (np. natrozippeitu, kobaltozippeitu) jest niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS), które pozwalają zidentyfikować dominujący kation. Można go również pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak karnotyt, tyujamunit czy uranofan. Karnotyt i tyujamunit są jednak wanadanami i często tworzą skupienia o nieco innej strukturze, podczas gdy uranofan zazwyczaj występuje w formie promienistych agregatów drobnych igiełek i wykazuje słabszą fluorescencję. ## Formy kryształów Magnezjozippeit praktycznie nie tworzy makroskopowych, dobrze wykształconych kryształów. Występuje w postaci nalotów, naskorupień i wykwitów o charakterze ziemistym, pylastym lub proszkowym. Skupienia te składają się z mikroskopijnych, listewkowych kryształów widocznych jedynie pod dużym powiększeniem.
Geological environment
## Geneza Magnezjozippeit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranowych, głównie uraninitu, w środowisku bogatym w siarczany i jony magnezu. Jest to typowy minerał strefy wietrzenia, często powstający współcześnie (w skali geologicznej) jako produkt ewaporacji (odparowania) wód kopalnianych na ścianach i stropach wyrobisk górniczych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak andersonit, johannit, uranopilit oraz innymi minerałami z grupy zippeitu. Często towarzyszy mu gips, a minerałem pierwotnym, z którego powstaje, jest uraninit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne okazy pochodzą z miejsca typowego - kopalni Delta w hrabstwie Emery w stanie Utah, USA. Znajdowano go również w innych kopalniach uranu na Płaskowyżu Kolorado, m.in. w rejonie Grants w Nowym Meksyku, USA. Występowanie tego minerału jest ograniczone do specyficznych, bogatych w uran i siarczany środowisk.
Rarity
Rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska magnezjozippeitu zależy przede wszystkim od intensywności i nasycenia żółtej barwy oraz od bogactwa i powierzchni pokrycia okazu. Wysoko cenione są próbki z grubą, równomierną warstwą minerału na kontrastującym podłożu skalnym. Kluczowym atrybutem jest również bardzo silna fluorescencja w świetle UV. Okazy z dobrze udokumentowanej, klasycznej lokalizacji, jak miejsce typowe, osiągają wyższe ceny. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione przez kolekcjonerów okazy magnezjozippeitu pochodzą z kopalni uranu w stanie Utah w USA, a zwłaszcza z kopalni Delta, która jest jego lokalizacją typową.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy magnezjozippeitu są bardzo wrażliwe na wodę i chemikalia. Czyścić można je wyłącznie na sucho, używając bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić minerał. ## Czego unikać - **Radioaktywność**: Minerał jest silnie radioaktywny. Należy unikać wdychania pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. Nie przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi. - **Woda i wilgoć**: Magnezjozippeit jest rozpuszczalny w wodzie i wrażliwy na zmiany wilgotności. Może to prowadzić do jego rozpadu. - **Uszkodzenia mechaniczne**: Jest to minerał bardzo miękki i kruchy. Należy chronić go przed uderzeniami, otarciami i wibracjami. - **Światło słoneczne**: Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne może potencjalnie powodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamkniętych, przezroczystych pojemnikach (np. typu "membrane box" lub w pudełkach z tworzywa sztucznego), które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi, a także ograniczają emisję radonu. Każdy pojemnik musi być wyraźnie oznaczony jako materiał radioaktywny. Należy go przechowywać z dala od innych minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie (np. kwarc dymny, fluoryt).