Magnesio-fluoro-arfvedsonite
Chemical formula: NaNa<sub>2</sub>(Mg<sub>4</sub>Fe<sup>3+</sup>)Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>F<sub>2</sub>
Krzemian z grupy amfiboli, charakteryzujący się czarną barwą i występowaniem w rzadkich skałach alkalicznych.
Description
## Charakterystyka Magnesio-fluoro-arfvedsonit jest minerałem z grupy amfiboli sodowych. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub bezładne agregaty. Zazwyczaj jest czarny, niekiedy z odcieniem zielonkawym lub niebieskawym. Rzadko występuje w formie dobrze wykształconych, izolowanych kryształów, częściej wrasta w masę skalną. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 6. Charakteryzuje się szklistym połyskiem, a na powierzchniach przełamu bywa matowy. Jest minerałem przeświecającym (na cienkich krawędziach) do całkowicie nieprzezroczystego. Posiada dobrą, dwukierunkową łupliwość, typową dla amfiboli, z kątami między płaszczyznami wynoszącymi około 56° i 124°. ## Barwy i odmiany Dominuje barwa czarna. Inne odcienie, takie jak ciemnozielony czy niebiesko-czarny, są rzadsze i zależą od subtelnych wahań w składzie chemicznym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału jest trójczłonowa i precyzyjnie opisuje jego skład chemiczny w stosunku do innych minerałów z grupy arfvedsonitu. Człon "magnesio-" wskazuje na dominację magnezu nad żelazem, "fluoro-" na dominację fluoru nad grupą hydroksylową (OH), a "arfvedsonit" odnosi się do jego przynależności do serii arfvedsonitu. Minerał został formalnie zdefiniowany w ramach rewizji nomenklatury supergrupy amfiboli w 2012 roku. ## Zastosowania Magnesio-fluoro-arfvedsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego ze względu na swoją rzadkość i występowanie w specyficznych paragenezach mineralnych.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Wstępna identyfikacja opiera się na czarnej barwie, szklistym połysku, pryzmatycznym pokroju kryształów oraz typowej dla amfiboli łupliwości. Kluczową wskazówką jest środowisko występowania - sjenity nefelinowe i związane z nimi pegmatyty. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie magnesio-fluoro-arfvedsonitu od innych czarnych amfiboli (np. arfvedsonitu, riebeckitu) lub piroksenów (np. egirynu) jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych badań chemicznych (np. mikrosonda elektronowa), które potwierdzą dominację magnezu i fluoru. Egiryn różni się od niego kątami łupliwości (około 87°/93°). Czarny turmalin (szerl) bywa podobny, ale ma inny pokrój kryształów (często z charakterystycznym trygonalnym przekrojem) i nie wykazuje łupliwości. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy słupkowe, pryzmatyczne kryształy o wydłużonym kształcie. Występuje także w formie skupień igiełkowych, włóknistych oraz ziarnistych agregatów wrośniętych w skałę.
Geological environment
## Geneza Jest minerałem charakterystycznym dla skał magmowych niedosyconych krzemionką, zwłaszcza peralkalicznych sjenitów nefelinowych i związanych z nimi pegmatytów. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy bogatej w sód, fluor i pierwiastki rzadkie. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla tego środowiska, takimi jak eudialit, egiryn, nefelin, albit, mikroklin, lorenzenit, astrofyllit czy lamonosowit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą najlepiej zbadane okazy, to kompleksy alkaliczne, takie jak Ilímaussaq na Grenlandii (lokalizacja typowa), Mont Saint-Hilaire w Kanadzie oraz masywy Chibin i Łowozierski na Półwyspie Kolskim w Rosji.
Rarity
Bardzo rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami, wyraźnie odcinającymi się od tła skalnego. Duże znaczenie ma parageneza - okazy z towarzyszącymi, rzadkimi minerałami (np. różowym eudialitem) są znacznie bardziej poszukiwane. Wielkość pojedynczych kryształów również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów kolekcjonerskich uważa się lokalizacje w Rosji (Półwysep Kolski), Kanadzie (Mont Saint-Hilaire) oraz na Grenlandii (Ilímaussaq). Okazy z tych miejsc są wzorcem dla tego minerału.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie letnią wodą destylowaną i miękkim pędzelkiem. Należy unikać silnego tarcia, które mogłoby uszkodzić powierzchnię kryształów lub wykorzystać płaszczyzny łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pękanie wzdłuż płaszczyzn łupliwości. Należy chronić go przed uderzeniami i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i chemikaliów. Najlepiej przechowywać go w osobnych pudełkach klaserowych, aby uniknąć zarysowania przez inne, twardsze minerały.