Hydroxylwagnerite
Chemical formula: Mg<sub>2</sub>PO<sub>4</sub>(OH)
Hydroksylwagneryt to rzadki fosforan magnezu, wyróżniający się winno-żółtą barwą i występowaniem w skałach metamorficznych wysokich ciśnień.
Description
## Charakterystyka Hydroksylwagneryt jest zasadowym fosforanem magnezu, należącym do grupy wagnerytu. Jest hydroksylowym (OH) analogiem wagnerytu. Najczęściej tworzy nieregularne, anhedralne ziarna wrośnięte w skałę lub występuje w formie skupień zbitych. Dobrze wykształcone kryształy są bardzo rzadkie i zazwyczaj przybierają postać krótkich, pryzmatycznych słupków. Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem i barwami w odcieniach żółci i brązu. ## Właściwości fizyczne Twardość hydroksylwagnerytu w skali Mohsa wynosi 5. Minerał jest stosunkowo gęsty, a jego gęstość właściwa waha się od 3,14 do 3,21 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. Jest przezroczysty do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Barwy i odmiany Typowe zabarwienie hydroksylwagnerytu obejmuje odcienie od winno-żółtego, przez miodowożółty, aż po żółtobrązowy i blady różowoczerwony. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności grupy hydroksylowej (OH) - oraz do jego bliskiego pokrewieństwa z wagnerytem. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1964 roku, jednak jego status był przedmiotem dyskusji. Został ostatecznie uznany za odrębny gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) jako hydroksylowy odpowiednik wagnerytu. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, hydroksylwagneryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.
Diagnostic features
## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji hydroksylwagnerytu są jego charakterystyczna winno-żółta do miodowożółtej barwa, szklisty połysk oraz twardość (5 w skali Mohsa). Kluczowym wskaźnikiem jest jednak jego specyficzne środowisko występowania - wysokociśnieniowe skały metamorficzne, takie jak eklogity czy łupki białe. ## Odróżnianie od podobnych Hydroksylwagneryt bywa mylony z minerałami z grupy humitu (np. klinohumitem, chondrodytem), które występują w podobnych warunkach geologicznych i mają zbliżone barwy. Minerały te często mają jednak bardziej pomarańczowy odcień i inne właściwości optyczne. Można go również pomylić z tytanitem, który jest nieco twardszy i krystalizuje w innym układzie. Pewne rozróżnienie najczęściej wymaga zaawansowanych badań, np. analizy chemicznej lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie i mają postać krótkich, grubych pryzmatów. Zdecydowanie częściej minerał ten spotykany jest w formie nieregularnych ziaren bez wyraźnych ścian, wrośniętych w matrycę skalną, lub jako skupienia zbite.
Geological environment
## Geneza Hydroksylwagneryt jest minerałem typowym dla skał, które przeszły metamorfizm w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia i umiarkowanych lub wysokich temperatur. Powstaje w eklogitach, łupkach białych (whiteschists) oraz w serpentynitach związanych z marmurami dolomitycznymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, takimi jak dysten (kianit), talk, ellenbergeryt, klinohumit, a także z rutylem, magnezytem i apatytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska hydroksylwagnerytu znajdują się w Alpach. Lokalizacja typowa to Caselette w dolinie Susa (Piemont, Włochy). Inne znane wystąpienia to masyw Dora-Maira we włoskich Alpach Zachodnich, strefa Zermatt-Saas na granicy Szwajcarii i Włoch oraz masyw Kokczetaw w Kazachstanie.
Rarity
Rzadki
Collector aspects
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy hydroksylwagnerytu to te z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, pryzmatycznymi kryształami. Ważna jest intensywność i czystość barwy - pożądane są żywe, winno-żółte odcienie. Wysoko oceniane są również okazy, na których hydroksylwagneryt występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów metamorficznych, tworząc estetyczne asocjacje. ## Popularne stanowiska Za źródło najlepszych jakościowo okazów kolekcjonerskich uważa się alpejskie lokalizacje, w szczególności masyw Dora-Maira we Włoszech. Okazy z tego regionu są poszukiwane ze względu na dobre wykształcenie i asocjacje mineralne.
Care and storage
## Czyszczenie Okazy hydroksylwagnerytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić okaz, zwłaszcza jeśli posiada wewnętrzne spękania. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić. Mimo twardości wynoszącej 5, należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami (np. kwarcem), aby uniknąć zarysowań. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy zapewnić stabilne, suche warunki, z dala od chemikaliów.